1534. Podania, legendy, opowieści cudowne z lat dawnych na Litwie

Opracowania na tematy historyczne lub genealogiczne. Całe książki, monografie lub skrypty - zapiski pracy. Wspólne prowadzenie poszukiwań online. Znajdziesz tu efekt prac, trwających nieraz lata wielu osób. Może i ty możesz coś dopisać?
* CO W DZIALE? - Opracowania na temat rodzin (dział- NOTATKI), bitew, genealogie rodzinne opisowe, artykuły przekrojowe, artykuły dot. pracy genealogicznej, historycznej, opisy herbów, statystyki itp.
* UZUPEŁNIENIA/DYSKUJA - Proszę używać odpowiedzi w celu dyskusji tematycznej, sygnalizowania błędów, uzupełnień.
* POMOC - Trudności proszę sygnalizować w dziale "Poradnia", na wszystkie odpowiemy, tworząc jednocześnie FAQ

STAROPOLSKIE LEGENDY HERBOWE -HERBU PRZYJACIEL

Postprzez bejnar » 15.11.2016

Herb PRZYJACIEL

Odmiana herbu
Przyjaciel (Kemlada, Kemlad, Kamrad, Kamerad) – polski herb szlachecki

Opis herbu
Przyjaciel – W polu błękitnym, serce czerwone, przebite strzałą srebrną grotem w prawo, wewnątrz misy złotej. W klejnocie pięć piór strusia[1].

Przyjaciel II – W polu błękitnym strzała srebrna, złotym grotem w górę, między dwoma sercami czerwonymi. W klejnocie ogon pawi.

Herbowni – Lisiecki, Hryniewicz, Mackiewicz, Wojciechowicz
Legenda herbowa
Powstanie datuje się na 1166 rok. Nadany przez Henryka Sandomierskiego potomkom rycerza Mirosława w czasie wojny z pogańskimi Prusami.

Herbowni
Bohusław, Downarowicz, Dramiński, Dranicki, Dulewski, Grabowski, Hryniewicz, Janowicz, Jurowski, Klimkiewicz, Ladziński, Ładziński, Lipiński, Maciejewicz, Mackiewicz, Mickiewicz, Migiewicz, Minasiewicz, Mingajłowicz, Mirosławski, Muraszko, Muśnicki, Dowbor – Muśnicki, Nagrodzki, Nowaczyński, Nowakowicz, Pawłowicz, Połtorzycki, Romanowski, Skirmunt – Strawiżski, Szumowiecki, Tomkowicz, Więckowicz, Wojciechowicz, Wolański, Żabiński

Znani herbowni
gen. Józef Dowbor-Muśnicki (1867–1937)/ TAKŻE POD TYM HERBEM WYSTĘPUJĄ BEJNAR -BEJNAROWICZ
prof.Tadeusz Wolański (1785–1865)
bejnar
Zaawansowany
Zaawansowany

staropolska legenda herbowa herbu BETMAN

Postprzez bejnar » 15.11.2016

BETMAN

Betman (Bethman) - polski herb szlachecki, pochodzenia niemieckiego.

Opis herbu
W polu czerwonym ręka prawa zbrojna srebrna, trzymająca różaniec.
BETMAN
W klejnocie nad hełmem w koronie brodaty mąż zbrojny, z gołą głową, odmawiający różaniec, który trzyma w ręku.

Historia herbu
Rodzina niemiecka używająca tego herbu osiadła w Polsce w XV wieku.

Herbowni
Betman - Bethman, Sargielewicz, Bejnar
bejnar
Zaawansowany
Zaawansowany

staropolska legenda herbowa herbu BELINA

Postprzez bejnar » 17.11.2016

Inne nazwy: Beliny, Bilina, Bylina, Byliny.
Zawołanie: Bylina.
Herb z okresu Dynastii Piastów. Rok powstania 1057-1199.
Występował głównie w ziemi krakowskiej, sandomierskiej i sieradzkiej.
Blazon: W polu błękitnym między dwiema podkowami srebrnymi zwróconymi do niego barkami miecz srebrny ze złotą rękojeścią obrócony w górę. Ostrze miecza wbite w trzecią podkowę srebrną ocelami w dół. W klejnocie ramię zbrojne złote z tym samym mieczem.
Pierwotnie w blazon: zamiast miecza był krzyż kawalerski ćwiekowy. Najwcześniejsza wersja Beliny miała: pole czerwone a podkowy złote.
Legenda herbowa: Paprocki w "Gnieździe cnoty" wspomina, iż klejnot ten dodano Żelisławowi, synowi Żelisława Jastrzębczyka (później Belinie), który w boju z Czechami utracił prową rękę. Żelisław ten jest postacią historyczną i Gall (ks. II, 25) wspomina, i iż komes tego imienia stracił lewą rękę, w której dzierżył tarczę, podczas wyprawy na Morawach, ale natychmiast pomścił mężnie jej utratę zabijając tego, który mu ją obciął. Książę Bolesław zaś, dla uczczenia go, zwrócił mu Złotą rękę za cielesną.
Pochodzenie rodu: Ród Belinów należy do najdawniejszych rodów Czeskich. Gniazdową jego posiadłością był gród i powiat Beliny. Przez pewien czas ok. 880 r. udało mu się opanować najwyższą władzę w swojej ojczyźnie gdy na tron powołano Stomira Belińczyka. Był on spokrewniony z dynastią Przemysławów bowiem jego pradziad Biwoy poślubił Biłę, córkę władcy czeskiego Kroka. Ustąpienie Stomira z kraju, nie złamało potęgi Belińczyków, pozostali bowiem przy swym grodzie Belinie, brali tytuł hrabiów i dzierżyli najwyższe dostojności ojczyzny. Potęga Belińczyków złamana została w 1041 roku. Wyrugowani z ojczyzny Belińczykowie, jak ich współziomkowie Okrzyce, Odrowąże, Poraje i Rawiczanie, znaleźli przytułek w Polsce, a opatrzenie w hojnych nadaniach na Mazowszu, głównie w Ziemi Czerskiej. Pierwszym wzmiankowanym Belińczykiem był Żelisław, Wojewoda Hetman i jeden z najdzielniejszych wodzów Bolesława Krzywoustego, doświadczony w wielu okazjach wojownik, otrzymał w 1104 roku naczelne dowództwo w wyprawie przeciw Jaropełkowi Księciu Morawskiemu, a gdy w jednej z bitew utracił prawą rękę Bolesław wynagrodził go szczerozłotą. Belińczycy zamieścili ją w swym herbie. Umarł pierwszym dostojnikiem kraju, kasztelanem Krakowskim. Paprocki podaje, że od wnuków jego pochodzą wszystkie domy w Polsce herb Belina biorące. Do Belińczyków należały w XIV stuleciu majątki Młochów, Jaszczołty, Prażmów, Falencin, Stara Brzoza, Okunie, Szczyty, Wola, Czechy itp. Pozostałe rody Belińczyków w Ziemi Czerskiej i Warszawskiej gniazd rodowych nie posiadające są pochodzenia litewskiego lub ruskiego a herb Belina przybrały po pierwszej unii Litwy z Polską.
Herbowni: (rezem rodzin 146) Bardziełowski, Barzymowski, Belina, Bielejewski, Bielinowicz, Bieniuszewicz, Bogusławski, Bordzikowski, Bordziłowski, Borkowski, Borysław, Borysławski, Borzym, Borzymowski, Brwinowski, Brzeznicki, Brzozowski, Buka, Bukont, Byczkowicz, Bylina, Chlewicki, Chlewiński, Chwalęcki, Czechowski, Dusza, Falęcki, Galewski, Golaniewski, Goleniewski, Goleniowski, Golianiewski, Golijaniewski, Gólczewski, Grocki, Grodski, Grodzki, Gruszczeński, Gruszczyński, Gruszecki, Gulczewski, Jaszczółtowski, Jaszczułtowski, Jaworski, Kadłubowski, Kaptur, Kęcierski, Kędzierski, Kędzierzyński, Kolędowski, Kolzan, Kołwzan, Konotopski, Koszko, Kotkowski, Kraska, Kraśko, Krupiński, Leszczyński, Lichowski, Lochowski, Łochnowski, Łochowski, Łojewski, Łojowski, Miastkowski, Milęcki, Młochowski, Młynarski, Modzelewski, Nadroski, Narapiński, Naropiński, Niałecki, Nowoszyński, Okoń, Okuń, Orzeszkowski, Ossowski, Ostrowski, Parzniewski, Parzniowski, Piotrkowicz, Piotrowicz, Piotrowski , Podgórski, Podhorecki, Podhorodecki, Podleśny, Podorecki, Pogórecki, Ponikowski , Porudeński, Porudyński, Porudziński, Pożarowski, Prażmowski, Proskowski, Pyrski, Rachowski, Sadkowski, Sangrocki, Sarbiński, Satkowski, Sczytnicki, Sekucki, Sempelborski, Sękucki, Siekuć, Skarbiński, Skup, Skupieński, Skupiewski, Skupiński, Stanięta, Starzechowski, Stawski, Studziński, Sudziński, Suski, Szczytnicki, Szpakowski, Tabulski, Taraniewski, Taranowski, Tarapowski, Telatycki, Tęgoborski, Tomkiewicz, Wagrowski, Wandrowski, Wągroski , Wągrowski, Wengierski, Węgierski, Węsierski, Wielicki, Wierciechowski, Wierciochowski, Wolski, Zalutyński, Zawadzki, Zdanowski, Zdunowski, Zeligowski, Żeligowski.
bejnar
Zaawansowany
Zaawansowany

staropolska legenda herbowa herbu BIALINA

Postprzez bejnar » 17.11.2016

Inna nazwa: Bialina, Bielina, Bielizna, Bieluzna, Konopka
Blazon: W polu błękitnym podkowa srebrna na opak, w środku niej krzyż kawalerski złoty, nad krzyżem zaś strzała srebrna. W klejnocie pięć piór strusich.
Polski herb szlachecki, związany z zawołaniem Bielina.
Posługiwano się nim głównie w ziemiach: łęczyckiej, krakowskiej, sandomierskiej i sieradzkiej.
W wersji pierwotnej, średniowiecznej, zamiast krzyża i strzały na podkowie była zaćwieczona rogacina srebrna, przekrzyżowana.
Tadeusz Gajl za Polską Encyklopedią Szlachecką podaje jeszcze inną wersję herbu: zamiast krzyża i strzały strzała bez opierzenia, rozdarta u dołu, srebrna.
Najwcześniejsze wzmianki: Najstarszy zapis z 1388 roku.
Herbowni: Bernatowicz , Białecki , Białobłocki, Białobocki , Białynia, Białynicki, Biluński, Biłuński, Birula, Biwil, Bordziłowski, Borzdziłowski, Bostowski, Brzostowski, Ceprzyński, Chołodecki, Chomichowski, Ciekawy, Czubik, Dziećmiarowski, Dziedziel, Ginejko, Glinka, Glińka, Golimiński, Goliniński, Harbuz, Jankowski, Jaszczechowski, Jawłowski, Jawosz, Jawoysz, Kociubiński, Koczowski, Kodź, Konopka, Kowarski, Kowerski, Kowzan, Kutkiewicz, Leszczyński, Łakowicz, Ławrynowicz, Ławrynowski, Maksymowicz, Marcinkiewicz, Męczkowski, Miksiewicz, Moglik, Niebrzydowski, Niemski, Nowochoński, Odroclew, Pasenko, Poszylski, Rafanowicz, Rymkiewicz, Rzepecki, Rzepnicki, Rzepniewski, Rzepnik, Sadowski, Studziński, Sulkowski, Sułkowski, Suszko, Szaputa, Szczęsnowicz, Szuszko, Wieniawski, Wilczek, Witkiewicz, Wojcikiewicz, Wójcik, Wójcikiewicz, Zabłocki, Zacharski, Zagrocki, Zagrodzki, Zamotyński, Zdanowicz, Zyżniewski, Żdanowicz, Żyzniewski, Żyźniewski, Żyżniewski. Na podstawie B.Paprocki Gniazdo Cnoty s.1093 /Opracował R. Bejnar
bejnar
Zaawansowany
Zaawansowany

Staropolska legenda herbowa herbu Bogoria

Postprzez bejnar » 17.11.2016

W ramach Unii w Horodle przeniesiony na Litwę. Herb był pierwotnie używany przez rycerski ród Bogoriów. Najbardziej znane rody herbu Bogoria z późniejszych epok to między innymi potomkowie adoptowanego w Horodle bojara – Wołłowiczowie i potomkowie Bogoriów – Skotniccy. Bogorii używał też Franciszek Bohomolec.

Elementy herbu Bogoria zawierają współcześnie: herb gminy Baranów (powiat grodziski), herb gminy Buczek, herb gminy Bogoria, herb Grodziska Mazowieckiego, herb powiatu grodziskiego (mazowieckiego) oraz herb Opatówka.






Jan Długosz w Klejnotach opisywał herb następująco;

Quote-alpha.pngBogoria, que duas sagittas albas, lignis contra se contortas, cuspide vna sursum, altera deorsum positas, in campo rubeo defert.
Tłumaczy się to na:

Quote-alpha.pngBogoria, dwie strzały białe, drzewcami naprzeciw siebie wykręcone, ostrze jedno w górę, drugie w dół położone, w polu czerwonym nosi.
Jeden z bardziej szczegółowych opisów historycznych pochodzi od Kaspra Niesieckiego[3]:

Quote-alpha.pngSą dwie strzały złamane białe, w polu czerwonem, takim kształtem; że żeleźce, jednej ku górze, drugiej ku ziemi obrócone, na hełmie paw, z ogonem rozciągnionym, w prawą tarczy pyskiem skierowany, w którym strzałę złamaną także z żeleźcem do góry skręconym trzyma.
Opis współczesny[edytuj]
Opis z wykorzystaniem zasad blazonowania zaproponowanych przez Alfreda Znamierowskiego[4]:

W polu czerwonym rogacina (stylizowana czasem na żeleźce) srebrne, pod którą takaż rogacina (żeleźce) na opak w słup. Klejnot: paw z rozpostartym ogonem i strzałą złamaną żeleźcem w górę w dziobie.

Pierwotnie, w średniowieczu, w klejnocie widniał sam paw srebrny, ze złożonym ogonem[5].

Historia[edytuj]
Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]
Najstarszy wizerunek herbu widnieje na pamiątkowej tablicy z czasu buntu żaków w Bolonii w 1321 lub 1322 roku. Na tablicy tej widnieją postacie trzech syndyków pośredniczących w rokowaniach pomiędzy studentami a miastem, wśród nich widoczny jest również Jarosław ze Skotnik (do buntu doszło w czasie jego pobytu na studiach) i jego herb Bogoryja[6].

Najwcześniejszy znany wizerunek pieczętny pochodzi z 1326 roku (pieczęć Jarosława z Bogorii, kanonika i archidiakona krakowskiego), natomiast zapis z 1408 (Zapiski sandomierskie). Późniejsze pieczęcie to m.in.: wojewody krakowskiego Mikołaja Bogorii (1334), abpa gnieźnieńskiego Jarosława ze Skotnik (1342), kantora gieźnieńskiego Świętosława (1359), proboszcza gnieźnieńskiego Mikołaja z Kożuchowa (1368-1370), burgrabiego brzesko-kujawskiego Dzierżsława z Kożuchowa (1380), podstolego i sędziego sandomierskiego Pawła (Paska) z Bogorii (1388), nieznanego właściciela (1464), Jakuba, sufragana płockiego (1478), Arnulfa z Mierzyńca (1466), Marcina ze Skotnik (1499).

W wyniku unii horodelskiej w 1413 herb został przeniesiony na Litwę. Do rodu Bogoriów przyjęty został bojar żmudzki Stanisław Wyssygyn (Wissigin). Pieczęć Bogoriów przywieszona do tego aktu nie pozwala jednak odgadnąć polskiego przedstawiciela tego rodu. Odczytany przez Semkowicza na pieczęci napis odnoszący się do Marka z Nakola jest później przez niego samego uznany za bardzo wątpliwy (nie wiadomo do jakiego ze znanych Bogoriów miałby się on odnosić.



Mikołaja Bogorii z 1334.Elementy herbu Bogoria były niezmienne w większości źródeł od średniowiecza po współczesność. Największe różnice dotyczyły klejnotu.

Dominującą barwą pola w źródłach średniowiecznych i wszystkich późniejszych jest czerwona. Taką barwę dano w herbarzach Bellenville (1360-1400), Gelre (1370-1395) i Bergshammar (XV wiek), oraz w Klejnotach Długosza i Stemmata Polonica. Natomiast na przedstawieniu z Fryzu heraldycznego w opactwie w Lądzie, pole jest srebrne, zaś w herbarzu Grünenberga – czarne[5].

Herbarze Gelre, Bellenville i Bergshammar i Stemmata polonica podają jako godło dwie rogaciny. Są one złączone na fryzie w Lądzie, w herbarzu Gelre, na pieczęciach: Mikołaja z Bogorii (1334), abpa Jarosława ze Skotnik (1359), na biblii Jarosława ze Skotnik (1373), zwornikach w Kurzelowie, Skotnikach i Stopnicy oraz tablica herbowa na drzwiach w Skotnikach. Rogaciny są srebrne w herbarzach Bellenville i Bergshammar, Klejnotach Długosza i Stemmata, zaś złote w herbarzu Gelre. Nietypową, błękitną barwę mają natomiast na fryzie w Lądzie. Jeśli chodzi o ułożenie godeł, to są one w słup na pieczęciach Mikołaja z Bogorii z 1334, w herbarzach Gelre i Bergshammar oraz w Stemmata. W drugim wariancie w herbarzu Gelre natomiast, ułożone są w prawy skos[5]. Srebrne rogaciny luzem będą standardowym godłem dla herbu Bogoria we wszystkich kolejnych okresach aż po współczesność.

Część źródeł średniowiecznych przekazuje informacje o labrach z wierzchem czerwonym, Józef Szymański domyśla się, że podbicie jest srebrne. Labry są w herbarzach Bellenville, Gelre, Bergshammar i na biblii abpa Jarosława ze Skotnik[5].

Wymienione herbarze przekazują ponadto informację o klejnocie, którym jest paw srebrny. Jednak na pieczęci Mikołaja Bogorii z 1334, klejnotem są rogaciny złączone w pas, na końcu ostrzy opierzone. Tak samo, ale bez opierzenia, jest w biblii abpa Jarosława[5]. Alfred Znamierowski uważa taki właśnie klejnot za pierwotny klejnot herbu Bogoria[1].

Wiek XVI przyniósł zmianę w kształcie klejnotu – paw dodatkowo otrzymał strzałę (bądź rogacinę) w dziobie i ustawiono go na wprost. Pawia z rogaciną w dziobie przekazuje Bartosz Paprocki w Gnieździe cnoty oraz Herbach rycerstwa polskiego, a także Marcin Bielski w Kronice. Tak też wygląda klejnot w rękopisach Ossolińskiego[8].

Znakomita większość źródeł XVI-wiecznych podaje pole czerwone, zaś jako godło – dwie rogaciny srebrne. Tak jest w redakcjach Chigi, Łętowskiego, arsenalskiej i Kamyna Klejnotów Długosza, w herbarzu Ambrożego z Nysy, Polonii Kromera, w herbarzach Paprockiego, w Kronice i na portrecie Jarosława Bogorii ze Skotnik w Catalogus Archiepiscoporum Gnesnensium. Odstępstwo znaleźć można w Antyfonarzu Klemensa z Piotrkowa z 1505, gdzie barwa pola tarczy jest niebieska[6] i na miniaturze Samostrzelnika, gdzie pole jest złote[8]. Wszystkie z wymienionych źródeł mają jako godło dwie rogaciny, ale u Kamyna są one połączone. Podobnie jest na nagrobku w Poniecu. Z kolei na pieczęci z 1581 dziedzica Truskowych Lachów, droga łącząca rogaciny jest przekrzyżowana[8] (por. odmiana Bogorii – Białozór).

W XVI wieku zanotowano nietypowe odstępstwo od reguł rządzących barwieniem labrów – w rękopisie Ossolińskiego mają one błękitne podbicie[8].

W wiekach kolejnych utrwalił się wizerunek herbu z polem czerwonym, dwiema rogacinami i pawiem trzymającym złamaną strzałę, dlatego przy kolejnych przekazach szerzej wzmiankowane będą jedynie odstępstwa od tego schematu. Należy zaznaczyć, że wraz z poddaniem heraldyzacji godła, rogaciny zaczęto przedstawiać jak dwa żeleźce od strzał, tzn. zamiast stylizowanych żeleźców, jakimi są rogaciny, rysowano naturalne żeleźce.

Standardowy wizerunek Bogorii przekazują wszystkie herbarze XVII-wieczne: Kleynoty... J. A. Gorczyna (1630)[9], Orbis Poloni Szymona Okolskiego (1641)[10] oraz Poczet herbów... Wacława Potockiego (1696, tu bez opisu barw)[11].

Wizerunek nie zmienia się w wieku XVIII. Antoni Swach (1705)[12] i Kasper Niesiecki. Niesiecki dodatkowo opisuje kilka odmian herbu[3].

Herb pozostał niezmienny w XIX wieku, chociaż Nikołaj Iwanowicz Pawliszczew (1853) nie opisał barwy rogacin[13]. Aleksander Łakier w Heraldyce rosyjskiej (1854) z kolei nie zamieścił wprawdzie wizerunku klejnotu, ale opisał go słownie[14]. Juliusz Karol Ostrowski, autor Księgi herbowej rodów polskich (1897 – 1906) nie odciął się zasadniczo od przekazów z poprzednich epok, z drobną różnicą – strzała w dziobie pawia nie jest u niego złamana[15].

Emilian Szeliga-Żernicki w Die polnischen Stammwappen (1904) również podaje strzałę w dziobie pawia nie złamaną[16]. Podobnie zrobił Zbigniew Leszczyc w Herbach szlachty polskiej (1908), ale u niego dodatkowo paw był skierowany nienaturalnie, w lewo[17]. Teodor Chrząński natomiast, w swych Tablicach odmian (1909) narysował pawia w klejnocie dość niewyraźnie, co, wobec braku opisu, nie pozwala stwierdzić czy trzyma on coś w dziobie. Chrząński wymienia też trzy odmiany Bogorii[18].

Opracowania współczesne, jak Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku Tadeusza Gajla i Herbarz rodowy Alfreda Znamierowskiego, wobec rozbieżności w historycznych przekazach, nie zajmują wspólnego stanowiska na temat wyglądu klejnotu, chociaż zgadzają się co do kształtu samego podstawowego herbu. Tadeusz Gajl podaje wersje herbu zarówno z klejnotem średniowiecznym, jak i XVI-wiecznym (strzała złamana w dziobie pawia)[19]. To właśnie wersja Gajla figuruje w infoboksie. Alfred Znamierowski natomiast przytacza klejnot średniowieczny, inne wersje tylko wzmiankując[1].

Legenda herbowa[edytuj]
Podobnie jak w przypadku wielu innych herbów zawierających elementy strzał, również i powstanie Bogorii wiąże legenda z udziałem protoplasty rodu w krwawej bitwie[3]:

Quote-alpha.pngHerb w Polsce naszej urodził, z tej okazji. Bolesław śmiały, trzema tylko tysiącami, swojej, kawalerii uzbrojony, na daleko większą zgraję Połowców pod Snowskiem natarł, i na głowę nieprzyjaciół poraził; w tej potyczce pułkownik między innymi pierwszymi jeden, Bogorii nazwany, z wielkim serca męstwem Połowców siekąc, i swoich do zwycięstwa zapalając, kilka ran i postrzałów na ciele wyniósł z tej batalii. Powracającego tak z placu Bogorią postrzegłszy Bolesław, i owe postrzały z piersi sam mu ręką Królewską wyjął, i jak były złamane, tak jemu i jego potomkom, na wieczny zaszczyt nadał.
Etymologia[edytuj]
Według Szymańskiego Bogoria i pochodne nazwy to nazwy topograficzne, choć niewykluczone jest też imionowe pochodzenie nazwy[5].

XIX – wieczny historyk i heraldyk Franciszek Piekosiński również pisał o możliwym topograficznym pochodzeniu proklamacji herbu (wspomina trzy wsie tej nazwy – jedną parafialną w powiecie sandomierskim, drugą w tymże powiecie, parafia Skotniki, trzecią w powiecie łowickim, parafia Bąków). Według niego nazwa ta może też pochodzić od imienia Bogor (praojca rodu, właściciela wsi o tej nazwie)[20].

Obecnie istnieje w Polsce kilka miejscowości o nazwie Bogoria.

Herbowni[edytuj]
Lista herbownych (w infoboksie po prawej stronie) sporządzona została na postawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy. Należy jednak zwrócić uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.

Pełna lista herbownych nie jest dziś możliwa do odtworzenia, także ze względu na zniszczenie i zaginięcie wielu akt i dokumentów w czasie II wojny światowej (m.in. w czasie powstania warszawskiego w 1944 spłonęło ponad 90% zasobu Archiwum Głównego w Warszawie, gdzie przechowywana była większość dokumentów staropolskich). Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla[19]. Jest to dotychczas najpełniejsza lista herbownych, uzupełniana ciągle przez autora przy kolejnych wydaniach Herbarza. Występowanie na liście nazwiska nie musi oznaczać, że konkretna rodzina pieczętowała się herbem Bogoria. Często te same nazwiska były własnością wielu rodzin reprezentujących wszystkie stany dawnej Rzeczypospolitej, tj. chłopów, mieszczan, szlachtę.

Braczkowscy mają być jednego pochodzenia z Mokronowskimi, Gwiazdowscy – z Tarnowskimi, Podlewscy (także Podlescy, Podłęscy) – ze Skotnickimi. Występujące na liście herbownych nazwiska Zabacki, Zubacki są właściwie przydomkami używanym przez jedną z gałęzi rodziny Tur (notowanej na Litwie od 1527)[21].

B.Paprocki Gniazdo Cnoty s.305 op. R.Bejnar
bejnar
Zaawansowany
Zaawansowany

Staropolska legenda herbowa herbu Brodzic

Postprzez bejnar » 17.11.2016

Brodzic
Alternatywne nazwy Broda, Brodzicz, Brodzik[potrzebny przypis], Trzy Krzyże
Pierwsza wzmianka 1444 (pieczęć), 1414 (zapis)
Miejscowości Stare Żochy
Gminy Ojrzeń
Brodzic (Broda, Brodzicz, Brodzik[potrzebny przypis], Trzy Krzyże) – polski herb szlachecki. Występował głównie w Wielkopolsce i na Mazowszu

Herb został wymieniony przez Długosza, o Brodzicach stwierdził Genus Polonicum providum et in Masovia propagatum. Niesiecki jako klejnotnych tego herbu wymienia zaledwie 12 rodzin: Bonikowski, Kliczewski, Kunecki, Kurzątkowski, Łącki, Mojecki, Pilitowski, Radomski, Radzimiński, Sieromski, Zawadzki, Żochowski

Początki tego herbu zdaniem Paprockiego sięgają rządów Króla Polski Kazimierza Mnicha, gdy wiódł wojnę z tyranem Maslauem sprzymieżonym z Jadźwingami, jeden Polski Junak dał wielkie dowody męstwa swego. Mężnie się we wszystkich okazjach wsławił Pańskiego boku strzegąc. Za te zasługi został obdarowany licznymi dobrami na Mazowszu i herbem Brodzic. Wydarzenia zdaniem ks. Rutki miały miejsce w 1038 r. Paprocki wspomina, że widział na liście fundacji Kościoła Płockiego w r. 1106 trzech braci rodzonych hrabiów de Brody – Wszebora, Swentosława i Krystyna, którzy to dziesięcinę z dóbr swoich temu kościołowi zapisali. Dawniej wokół miasteczka Płońsko, a wcześniej wsi, liczne mieli posesje Brodzicowie[2]. Brodziców cechowała również nienawiść do Prusów.
Opis herbu;
W polu czerwonym trzy złote krzyże, zaćwieczone na takiejż toczenicy w rosochę. W klejnocie pięć piór strusich.

Quote-alpha.png W polu czerwonem trzy krzyże złote, dwa ku górnym kątom tarczy, trzeci zaś prosto na dół, ze złotej obręczy wychodzące. W szczycie hełmu pięć piór strusich.
Najwcześniejsze wzmianki
Zapis z 1414 roku, pieczęć z 1444[1].

Herbowni ;
Listę herbownych sporządzono na postawie klasycznych i współczesnych herbarzy.

Baranowski, Bartoszewicz, Bilina, Blum, Bońkowski (en:Bonikowski), Bonisławski, Boniuszko, Bońkowski, Borodzic, Borodzicz, Brodzic, Brodzicki, Brodzicz, Brodzik[potrzebny przypis], Brodziński, Brodzki, Brzezieński, Brzeziński, Bunin, Ciołko, Dąbrówka, Dobrzycki, Dobszewicz, Dolanowski, Dubowski, Dybowski, Dybek[7], Dylewski, Frąckiewicz, Fronckiewicz, Gąsiorowski, Janczewski, Jeżewski, Kapleński, Kapliński, Kazanowicz, Kliczewski, Kluczewski, Koniecki, Kosianowicz, Krzynowłocki, Krzynowłoski, Kuczkrajowski, Kulwicki, Kulwiec, Kunecki, Kuniecki, Kurządkowski, Kurzątkowski, Kuszelewski, Lewandowski, Lipiński, Łącki, Łoski, Majewski, Milański, Milkint, Miłocki, Modelski, Mojecki, Mojek, Mrokowski, Noiszewski, Nojszewski, Noyszewski, Olszewski, Ostrzykowski, Padewski, Pilitowski, Pilityński, Piltowski, Piński, Podhorski, Pogorzelski, Pokutyński, Politowski, Poluchowski, Przetak[potrzebny przypis], Przetakiewicz[potrzebny przypis], Przewłocki, Radomiski, Radomski, Radzanowski, Radzimiński, Radzymiński, Regulski, Rzym, Rzymski, Siermoski, Sieromski, Sinciłło, Sinciło, Siromski, Siuciłło, Socha, Suroż, Suskrajowski, Suskrojowski, Szczutowski, Talibski, Talipski, Tyborowski, Wosiński, Wroczeński, Wroczyński, Zaborski, Zachajżewicz, Zacharkiewicz, Zawacki, Zawadzki, Zawałowski, Zochowski, Żochowski, Żublewski.

B.Paprocki Gniazdo Cnoty s.89/ op.R.Bejnar
bejnar
Zaawansowany
Zaawansowany

Staropolska legenda herbowa herbu Cholewa

Postprzez bejnar » 17.11.2016

CHOLEWA
Ten artykuł dotyczy herbu. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Herb
Cholewa - polski herb szlachecki.

Opis herbu;
Opis zgodnie z klasycznymi regułami blazonowania:

W polu czerwonym miecz (lub krzyż ćwiekowy) między dwiema klamrami oblężniczymi srebrnymi barkami ku sobie.[1] W klejnocie nad hełmem w koronie pięć piór strusich.

Quote-alpha.pngDwie klamry żelazne, do góry podniesione, barkami do siebie obrócone, a między niemi miecz biały otłuczony, końcem prosto na dół idzie w polu czerwonym, na hełmie pięć piór strusich.
Najwcześniejsze wzmianki
zapis z 1408 roku.

Herbowni
Babeccy, Białodniowscy, Boboliccy, Borawscy, Borowieccy, Borowscy, Brynnicy, Charczewscy ,Cholewowie, Cholewiccy, Cholewińscy v. Cholewczyńscy, Cholewscy,Chudzińscy, Ciszewscy, Czarnowscy, Czermińscy (właściciele Lubiankowa i Różan - grobowiec rodzinny w Dmosinie oraz Olsztynie k. Częstochowy), Daniszewcy, Dobrosielscy, Galas, Gazdeccy, Gazewscy, Głażewscy, Gniewkowscy, Grzymscy, Kamińscy, Kamieńscy, Kitkowscy, Kitnowscy, Kleczkowscy, Kołomyjscy, Kotarscy, Kramkowscy, Krzybawscy, Kwasiborscy, Kwasieborscy, Malonowscy, Marszewscy, Miłodrowscy, Moczulscy, Moraczewscy, Moszewscy, Nowakowscy, Obrębscy, Opolscy, Opatkowscy, Osiński[3], Paproccy, Pawlikowscy, Petrzyńscy, Peszeńscy, Pieszkiewiczowie, Pszeniczka[4], Rojowscy, Peszyńscy, Sawiccy, Sawiczewscy, Skarbkowie, Sobieszczki, Sokołowscy, Stypniccy, Szawłowscy, Tarkowscy[5], Terleccy, Tłudnowscy, Tytlewscy, Ubyszowie, Umińscy, Wieliccy, Wiszkiewiczowie, Zakroccy, Złowodzcy Chludzińscy wywodzący się z miejscowości Chludnie mający tam przed wiekami wielki majątek ziemski, Babeccy z Babca, Dobrosielscy, Obrębscy, Radeccy,Rożewscy, Wieliccy, Pawlikowscy, Moraczewscy i Mirczewscy.

B.Paprocki Gniazdo Cnoty op.R.Bejnar s.400-401
bejnar
Zaawansowany
Zaawansowany

Staropolska legenda herbowa herbu Dąbrowa

Postprzez bejnar » 17.11.2016

Herb Dąbrowa Ciechanowieckich
Dąbrowa – polski herb szlachecki.

Opis herbu;
W polu błękitnym na barku podkowy srebrnej krzyż kawalerski złoty. Przy ocelach podkowy zaćwieczone ukośnie takie same dwa krzyże.

W klejnocie skrzydło czarne przeszyte strzałą srebrną w lewo.

Najwcześniejsze wzmianki;
Pierwsza wzmianka o herbie Dąbrowa pochodzi z 1421 r.[1]. Najwcześniejsze źródło heraldyczne wymieniające herb to datowane na lata 1464–1480 Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae polskiego historyka Jana Długosza. Zapisuje on informacje o herbie wśród 71 najstarszych polskich herbów szlacheckich we fragmencie: "Dąbrowa sagitta cuspide sursum eleuata, geminatam in inferiori parte habens crucem albam in campo rubeo.

Pierwsza pieczęć z Dąbrową pochodzi z roku 1456 (pieczęć Zygmunta z Nowosielc).

Herb Dąbrowa pochodzi z północnej części Księstwa Mazowieckiego. W XV wieku rozprzestrzenia się na wschód Rzeczypospolitej Polskiej od Litwy po Ukrainę.

Herbowni;
Listę sporządzono na postawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy]. Należy jednak zwrócić uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.

Pełna lista herbownych nie jest dziś możliwa do odtworzenia, także ze względu na zniszczenie i zaginięcie wielu akt i dokumentów w czasie II wojny światowej (m.in. w czasie powstania warszawskiego w 1944 spłonęło ponad 90% zasobu Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, gdzie przechowywana była większość dokumentów staropolskich). Często te same nazwiska były własnością wielu rodzin reprezentujących wszystkie stany dawnej Rzeczypospolitej, tj. chłopów, mieszczan, szlachtę.


Ansilewski, Anszlewski, Balukiewicz, Bałukiewicz, Białoskórski, Biały, Boberski, Boczkowski, Bogdziewicz, Bogowicz, Bogurło, Boguszko, Boguta, Bogwiłł, Bohdziewicz, Boksa, Boksza, Bronkowski, Budziński, Budzyński, Burzyński, Chełchowski , Chełkowski, Chibowski, Chociwski, Chomienko, Ciciborski, Ciechaniowski, Ciechanowiecki, Ciechanowski, Ciechański, Ciechonowski, Czechański, Czerniatowicz, Czmelowski, Dambrowski, Damięcki, Dąbrowa, Dąbrowicz, Dąbrowny, Dąbrowski, Dąbrowy, Dembowicz, Dombrowicz, Dombrowski, Drocieski, Gardliński, Garliński, Giedwiłło, Gimbut, Gimbutowicz, Głodkowski, Głodowski, Głotkowski, Godell, Goleński, Górski, Grodkowski, Gromacki, Gromadzki, Gruhnfeld, Grzywo-Dąbrowski, Gurski, Herbułtowski, Herburtowski, Herbutowski, Jabłoński , Jachimowicz, Jachimowski, Jaczyński, Jaka, Jakimowicz, Jakka, Jambramowski, Janiszewski, Jankowski, Januszewicz, Januszewski, Januszkiewicz, Januszkowicz, Januszowski, Jarzębiński, Jarzębski, Jazdowski, Jeżowski, Józefowicz, Karasiński, Karaskiewicz, Karaś, Karniewski, Karniński, Karniowski, Karniski, Kiszka, Kizimowski, Klimaszewski, Klimaszowski, Kliszczewski, Kobliński, Kobuszewski, Kobuszowski, Kobyliński, Koc, Kocowski, Kocz, Koczowski, Kognowicki, Koldras, Kołacki, Korniewski, Korolkiewicz, Kosko, Kostecki, Kostka, Kowalik, Krajewski, Krotofilski, Kucicki, Kurdasiewicz, Kurmanowicz, Laskowski, Lauxmin, Lenkowski, Lepkowski, Łaukszmin, Ławskmin, Łebkowski, Łepkowski, Łępkowski, Łopuszyński, Łoś, Maczczeński, Maczyński, Marciszewski, Marczewski, Mazanowicz, Mazonowicz, Mażonowicz, Mężyk, Miernikiewicz, Miernikowicz, Mikosza, Mikoszewski, Mikszewicz, Milewicz, Minuszewski, Miruszewski, Młodzianowski, Mołodzienowski, Morawski, Mozyrski, Mroczek, Murawski, Najkowski, Napierski, Naykowski, Obidziński, Openchowski, Openkowski, Opęchowski, Pajewski, Palmont, Pągowski, Płodownicki, Podjaski, Podkowa, Podolec, Porzecki, Porzęcki, Porzycki, Proniewicz, Prostyński, Purzycki, Radczenko, Rostek, Rostkowski, Rostowski, Roztkowski, Rumiński, Rymejko, Rymejkowicz, Rzechowski, Secemiński, Secymiński, Seczymiński, Sidorowicz, Siemieński, Siemiński, Sienieński, Sieniński, Sierzpowski, Sierzputowski, Skotowski, Sławczyński, Smolechowski, Stromiło, Strumiłło, Sucymiński, Szczepanowski, Szczuczyński, Szkotowski, Szostak, Świejkowski, Tabądzki, Tabęcki, Tabieński, Talko, Talmont, Tołokoński, Tylkowski, Tymowski, Tynowski, Wachowicz, Waldowski, Wałdowski, Wąsowski, Wdziekowski, Wdzienk, Wdzienkowski, Wdzięk, Wdziękoński, Wiencewicz, Więcławski, Wrzosek, Zaleski, Zalkowski, Zelkowski, Zełkowski, Zgierski, Zgirski, Zielnia, Zielonacki, Żalkowski, Żelnia, Żelkowski, Żełkowski, Żgierski, Żukowski.

B.Paprocki Gniazdo Cnoty s.1104/op.R.Bejnar
bejnar
Zaawansowany
Zaawansowany

Poprzednia strona

Powrót do Artykuły, praca, dyskusje