Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8897.
 
Grupy haseł
Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
Inne Słowniki Herbarza
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Lokalizacje geogr.
Baza fotografii
Zbiory nazwisk, listy
Powstańcy 1863 - lista
Zarządcy dóbr prywatnych
Staropolskie przepisy kulinarne
Opowiadania
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


antał
1/4 beczki = 18 garncy = 67,8 litra



antałek
Połowa antału = 9 garnców = ok. 34 litry. Miara używana w średniowieczu i do końca XVIIIw.



arszyn
1/3 sążnia rosyjskiego = 71,12 cm
1 arszyn = 15 werszków = 7 stóp angielskich (1839r)



beczka
Miara objętości = 25 garncy = 100 litrów (1818r)

W terminologii bartniczej dzieliła się na 3 pokowy - ok. 50 litrów



berkowiec
Litewska i rosyjska miara masy

Litwa
1839 - 1 berkowiec = 5 kamieni = 200 funtów.

Rocja
1839 - 1 berkowiec = 10 pudów = 400 funtów



cal
Jednostka długości dawniej odmierzana jako 8 szerokości ziaren jęczmienia. Inaczej palec.

W nowopolskim systemie miar (1818r) = 12 linii = 2.4 cm

W systemie rosyjskim po 1849r = 2.54 cm

cal wiedeński = 2,63402 cm

cal angielski = 2,54 cm



centuria
Średniowieczna jednostka powierzchni = 1 łanowi dużemu



cetnar
Jednostka masy.
1764 - 64,8 kg (cetnar koronny)
1818 - 40,55 kg (centar)

Królestwo i Kraków
1839 - 1 cetnar nowy (centnar) = 4 kamienie = 100 funtów
1839 - 1 dawny cetnar polski = 5 kamieni = 160 funtów

Prusy
1839 - 1 cetnar = 5 kamieni = 110 funtów



cot
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 63,7 cm.

(za: www.ourroots.ca)



ćwierć
Miara długości = 6 palców = 48 ziaren

Galicja 1772-1787 = 14.887 cm



ćwiertnia
Część korca.



czechlik
Niewielkie działo o nieznanych wymiarach wymienione w arsenale Zygmunta III



deget
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 1,25 cm.

(za: www.ourroots.ca)



denarius
(łac.) - miara wagi ok 1 gr srebra



digitus
(łac.) - palec (miara długości)



drachma
Jednostka masy = 3,168 g (1818r.)



dworzyszcze
Średniowieczna miara długości wynosząca 60 stóp



dziedzina
Średniowieczna miara powierzchni = 1 łanowi dużemu



dłoń
4 cale, szósta część łokcia

Wrocław XIIIw = 7,5 cm.

Galicja 1772-1787 = 7,444 cm



funie
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 36 m.

(za: www.ourroots.ca)



funt
Miara masy
Funt warszawski = 477 g (1764r)
1818r = 405,504 g

Królestwo i Kraków
1839 - 1/100 nowego cetnara = 1/25 kamienia
1839 - 1/160 dawnego cetnara polskiego = 1/32 kamienia = 16 uncji = 32 łuty
1839 - 1 funt okrętowy = 13 kamieni

Lwów
1839 - 100 funtów = 75 funtów wiedeńskich

Prusy
1839 - 1 funt = 1/22 kamienia = 1/4000 łaszta okrętowego
1839 - 1 funt okrętowy = 3 cetnary

Wiedeń
1839 - 1 funt = 1/100 cetnara = 1/275 sauma = 1/400 karcha.
1839 - 1 funt = 4 viertingi = 16 uncji

Rosja
1839 - 1 funt = 32 łuty = 96 zołotników



granik
Jednostka masy = 8 mg (1818r)



grzywna
Średniowieczna jednostka wagowo-pieniężna stosowana od poł. XI w., o ciężarze ok. 210 g. Nazwa "grzywna" wywodzi się od naszyjnika bądź też wiązki skórek pełniących przez XII w. funkcję środka płatniczego. Początkowo z grzywny bito 240 denarów Kazimierz Wielki reformując monetę krajową wprowadził podział grzywny na 48 tzw. szerokich groszy. (za: info.kalisz.pl)



gwicht
Ciężarek półfuntowy używany w średniowieczu jako miara wagi pieniędzy przy odmierzaniu większych sum. Zwyczaj taki spowodowany był różnorodnością środków płatniczych i trudnością z przeliczaniem, więc przy większych transakcjach pieniądze przeliczano wagowo.



halerz
1. Jednostka masy 19-28 dkg używana w średniowieczu. Z reguły wynosiła 23,4 dkg. Odpowiednik grzywny.

2. Moneta lub określenie kosztu bardzo zróżnicowana na terenie Europy. W XIII wieku była to moneta srebrna następnie miedziana by w końcu stać się 1/100 korony czeskiej i słowackiej. Można spotkać sią w zapisach średniowiecznych określenia używanego na 160, 240 lub 256 denarów.



izbica
Element konstrukcji wału, prostokątna skrzynia drewniana wypełniana ziemią, albo kamieniami. Również wyodrębniony człon wału. Izbica stanowiła jednostkę wymiaru pracy.

Izbica, (właściwie Izdhica, por. Izdehno) nazwa dość trudna do wyjaśnienia pod względem pochodzenia i znaczenia pierwotnego. Na podstawie faktu iż dotąd nazwa ta służy budowlom wodnym, wznoszonym dla zabezpieczenia mostów drewnianych na rzekach, można by wnosić, iż pierwotnie oznaczała ona siedziby i mieszkania na palach śród wód wznoszone [SGKP]



jutrzyna
1 morga ziemi ornej. 80 sążni kwadratowych = 2553,2 metrów kw.



kamień
Jednostka masy

Królestwo i Kraków
1839 - 1/4 nowego cetnara = 25 funtów
1839 - 1/5 dawnego cetnara polskiego = 32 funty
1839 - wełna sprzedawana była na "ciężki kamień" - czyli po 32 funty

Litwa
1839 - 5 kamieni = 1 berkowiec; 1 kamień ma 40 funtów

Prusy
1839 - 1/5 cetnara = 22 funty



karch
Miara masy

Wiedeń
1839 - 1 karch = 400 funtów.



kciuk
staropolska miara długości = ok. 2.54 cm.



kluba
1. Narzędzie tortur służące do wyciągania stawów. Rodzaj bloku z imadłem i krążkiem. "Wziąć w kluby" znaczyło tyle co poskromić, wziąć w karby, zmusić do posłuszeństwa.
2. (staropol.) Posłuszeństwo, ryzy, miara, rygor, posłuch



konew
5 garncy koronnych = 18,8 litra



koniszka
Miara objętości równa 2 garncom. Zwyczajowo używana jako miara obroku dla koni.



kopanka
pręt kwadratowy - miara długości



korczyk
Część korca.



korzec
Nazwa pochodzi od nieokorowanego pnia kłody świerkowej w której dłubano miarkę. Miara pojemności ciał sypkich równa ok. 120-128 litrów. Korzec dzielił się na 4 ćwiertnie, 16 (lub 12) korczyków i 32 (lub 24) miary albo też na 2 korczyki, 8 - 12 miarek, 32 garnce. W XIV-XVIII w. znajdowało się w użyciu blisko 300 k. lokalnych. (za: info.kalisz.pl)



krok
Średniowieczna miara długości. We Wrocławiu, Krakowie i innych miastach w XIIIw wynosiła 75 cm. Niekiedy liczono wg kroków podwójnych (1,5 m.)



kwarta
Miara pojemności ciał sypkich i płynów, głównie zbóż, wina i piwa, stanowiła 1/4 garnca, dzieliła się na 4 kwaterki. Kwarta staropolska zawierała 0,94 l (1784 r.). (za: info.kalisz.pl)



kwaterka
Miara pojemności, 1/4 kwarty



kwintel
Miara masy

Prusy
1839 - 1/4 łuta



    Następne wyniki


Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



Bazy z których korzystasz finansowane są tylko społecznie. Pomóż!
Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001

Usługa online - Pay Pal




© Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.