|
|
| |
| Hasło |
|
| Wystarczy wpisać część nazwy (dokładne słowo) |
| Opis, nazwisko |
|
| Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki) |
| | |
#
A
B
C Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O Ó
P
Q
R
S Ś
T
U
V
W
X
Y
Z Ź Ż
| antałek | Połowa antału = 9 garnców = ok. 34 litry. Miara używana w średniowieczu i do końca XVIIIw.
|
| beczka | miara objętości = 25 garncy = 100 litrów (1818r)
|
| cal | Miara długości dawniej odmierzana jako 8 szerokości ziaren jęczmienia. Inaczej palec.
W nowopolskim systemie miar (1818r) = 12 linii = 2.4 cm
W systemie rosyjskim po 1849r = 2.54 cm
cal wiedeński = 2,63402 cm
cal angielski = 2,54 cm
|
| centuria | Średniowieczna miara powierzchni = 1 łanowi dużemu
|
| cetnar | Jednostka masy.
1764 - 64,8 kg (cetnar koronny)
1818 - 40,55 kg (centar)
|
| cot | Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 63,7 cm.
(za: www.ourroots.ca)
|
| ćwierć | Miara długości = 6 palców = 48 ziaren
Galicja 1772-1787 = 14.887 cm
|
| czechlik | Niewielkie działo o nieznanych wymiarach wymienione w arsenale Zygmunta III
|
| deget | Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 1,25 cm.
(za: www.ourroots.ca)
|
| denarius | łac. - miara wagi ok 1 gr srebra
|
| digitus | łac. - palec (miara długości)
|
| drachma | Jednostka masy = 3,168 g (1818r.)
|
| dworzyszcze | Średniowieczna miara długości wynosząca 60 stóp
|
| dziedzina | Średniowieczna miara powierzchni = 1 łanowi dużemu
|
| dłoń | 4 cale, szósta część łokcia
Wrocław XIIIw = 7,5 cm.
Galicja 1772-1787 = 7,444 cm
|
| funie | Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 36 m.
(za: www.ourroots.ca)
|
| funt | Miara masy
Funt warszawski = 477 g (1764r)
1818r = 405,504 g
|
| granik | Jednostka masy = 8 mg (1818r)
|
| grzywna | Średniowieczna jednostka wagowo-pieniężna stosowana od poł. XI w., o ciężarze ok. 210 g. Nazwa "grzywna" wywodzi się od naszyjnika bądź też wiązki skórek pełniących przez XII w. funkcję środka płatniczego. Początkowo z grzywny bito 240 denarów Kazimierz Wielki reformując monetę krajową wprowadził podział grzywny na 48 tzw. szerokich groszy. (za: info.kalisz.pl)
|
| gwicht | Ciężarek półfuntowy używany w średniowieczu jako miara wagi pieniędzy przy odmierzaniu większych sum. Zwyczaj taki spowodowany był różnorodnością środków płatniczych i trudnością z przeliczaniem, więc przy większych transakcjach pieniądze przeliczano wagowo.
|
| halerz | 1. Jednostka masy 19-28 dkg używana w średniowieczu. Z reguły wynosiła 23,4 dkg. Odpowiednik grzywny.
2. Moneta lub określenie kosztu bardzo zróżnicowana na terenie Europy. W XIII wieku była to moneta srebrna następnie miedziana by w końcu stać się 1/100 korony czeskiej i słowackiej. Można spotkać sią w zapisach średniowiecznych określenia używanego na 160, 240 lub 256 denarów.
|
| izbica | Element konstrukcji wału, prostokątna skrzynia drewniana wypełniana ziemią, albo kamieniami. Również wyodrębniony człon wału. Izbica stanowiła jednostkę wymiaru pracy.
Izbica, (właściwie Izdhica, por. Izdehno) nazwa dość trudna do wyjaśnienia pod względem pochodzenia i znaczenia pierwotnego. Na podstawie faktu iż dotąd nazwa ta służy budowlom wodnym, wznoszonym dla zabezpieczenia mostów drewnianych na rzekach, można by wnosić, iż pierwotnie oznaczała ona siedziby i mieszkania na palach śród wód wznoszone [SGKP]
|
| jutrzyna | 1 morga ziemi ornej. 80 sążni kwadratowych = 2553,2 metrów kw.
|
| kciuk | staropolska miara długości = ok. 2.54 cm.
|
| konew | 5 garncy koronnych = 18,8 litra
|
| koniszka | Miara objętości równa 2 garncom. Zwyczajowo używana jako miara obroku dla koni.
|
| kopanka | pręt kwadratowy - miara długości
|
| korzec | Nazwa pochodzi od nieokorowanego pnia kłody świerkowej w której dłubano miarkę. Miara pojemności ciał sypkich równa ok. 120-128 litrów. Korzec dzielił się na 4 ćwiertnie, 16 (lub 12) korczyków i 32 (lub 24) miary albo też na 2 korczyki, 8 - 12 miarek, 32 garnce. W XIV-XVIII w. znajdowało się w użyciu blisko 300 k. lokalnych. (za: info.kalisz.pl)
|
| krok | Średniowieczna miara długości. We Wrocławiu, Krakowie i innych miastach w XIIIw wynosiła 75 cm. Niekiedy liczono wg kroków podwójnych (1,5 m.)
|
| kwarta | Miara pojemności ciał sypkich i płynów, głównie zbóż, wina i piwa, stanowiła 1/4 garnca, dzieliła się na 4 kwaterki. Kwarta staropolska zawierała 0,94 l (1784 r.). (za: info.kalisz.pl)
|
| laska | Miara długości w polskim systemie miar. W roku 1770 = 8.9331 m (4 kroki, 2pręty lub 15 łokci)
|
| libra | ryza papieru grubości książki
|
| mila | Miara długości używana w staropolskim i tzw. nowopolskim systemie miar. W średniowieczu jak i później były też w użyciu mile zw. włoska, galicka, itp.
mila mała (średniowieczna)
* XIIIw. (Wrocław) - 750 m
mila mała = ok. 3500 sążni
* XVIIw - ok. 6250 m
* 1764 - ok. 6250 m
mila średnia = ok. 3900 sążni
* XVIIw - ok. 7030 m
* 1764 - ok. 7000 m
mila wielka = ok. 4400 sążni
* XIIIw - 7500 m
* XVIIw - ok. 7810 m
* 1764 - ok. 7800 m
mila = 8 stai = 14816 łokci 12 cali 3,74 linii = 4 ćwierć mile = 8 pół ćwierć mili (staje milowe)
* 1818 - 8534,3 m
mila włoska
* XIIIw (Wrocław) - 1500 m
mila galicka
*XIIIw (Wrocław) - 2250 m
mila polska
*XIIIw (Wrocław) - 6750 m
mila duża
*XIIIw (Wrocław) - 7500 m
mila śląska
*XIIIw (Tarnowskie Góry) - 11 250 łokci = 1/16 stopnia geograficznego
|
| mirtuk | (hucul.) miara równa dwom litrom
[Vincenz S., Prawda Starowieku]
|
Następne wyniki
Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.
© Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.
|
