Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8897.
 
Grupy haseł
Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
Inne Słowniki Herbarza
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Lokalizacje geogr.
Baza fotografii
Zbiory nazwisk, listy
Powstańcy 1863 - lista
Zarządcy dóbr prywatnych
Staropolskie przepisy kulinarne
Opowiadania
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


Kar
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Kara



Kara


Herb szlachecki.

Rodziny należące do herbu: Ajbrejder, Wojtasiewicz



karahulić
(gwar. lwow.) pilnować, stróżować



karahulka
(gwar. lwow.) laska z uciętej gałęzi



Karaimi
(Karaici) Grupa etniczna pochodzenia tureckiego ale wyznająca odłam judaizmu. Uznają Torę, ale nie Talmud (którego władzę odrzucili w IVw). Grupa ta powstała w VIIIw w Mezopotamii. Całkowicie rozłączeniu z religią żydowską. W Rzeczpospolitej żyli głównie na terenach koło Lwowa. Funkcjonują do dzisiaj.



karakol
Manewr taktyczny kawalerii polegający na zawróceniu pierwszego szeregu na tył, celem załadowania broni. Metoda ta została wprowadzona po raz pierwszy prze organizatora wojska Niderlandów - Maurycego Orańskiego (1567-1625).



Karalio

Rodziny należące do herbu: Caralio, Karalio



karawaka
Krzyż patriarchalny, arcybiskupi, podwójny. Krzyż o dwóch ramionach (górne zazwyczaj krótsze), uznawany za znak opieki przed zarazą. Nazwa pochodzi od hiszpańskiego miasta Caravaca, gdzie krzyże takie obnoszono w latach Czarnego Moru. Rozpowszechniony w Polsce przez pielgrzymów powracających z Włoch - gdzie rozpowszechnił się.

W Polsce zwany krzyżem białoruskim. Podobny również do krzyża lotaryńskiego i krzyża inwokacyjnego.



karbnik
Urzędnik żupy solnej. Zob. karbowy




karbowy
Gospodarz gumienny (włodarz), zwany także w różnych okolicach karbownikiem, gumiennym lub włodarzem, który rejestr na karbach utrzymuje. Każdy karbowy miewał dawniej laskę czworokanciastą, aby na czterech jej bokach mógł karbić czyli zacinać karby. Laskę taką zwano „karbem” lub „karbą”. „Karbnikiem” (carbarius) nazywano urzędnika żupnego, a „karbarją” — żupę solną. Wyrazy te, jak twierdzi Karłowicz, pochodzą w średniowiecznej łacinie z języka polskiego.

[Gloger Z., Encyklopedia staropolska...]

Osoba odpowiedzialna za nadzór pracy chłopów zatrudnionych w folwarku. Zatrudniał parobków i odpowiadała za wykonanie przez nich prac polowych.

Karbowy miał kij, a wykonywane na nim nacięcia rejestrowały ilość wykonanej pracy; czynność nacinania w celu ewidencyjnym nazywano"karbowaniem". Po nacięciu karbów kij rozłupywano wzdłuż na dwie części w taki sposób, żeby karby były widoczne na obu częściach. Jedna część pozostawała u karbowego, a druga u chłopa wykonującego pracę. Ten sposób bardzo dobrze zabezpieczał przed sfałszowaniem zapisu, ponieważ usunięcie karbu, czy nacięcie dodatkowego tylko na jednej połówce kija jednoznacznie wskazałoby winnego.




karbunkuł
1. Czerwony kamień szlachetny - nazwa ogólna na tego typu kamienie (np. rubiny, granaty).
2. Dawna nazwa ropienia, czyraka w kolorze ciemnej czerwieni



karčemos savininkas
(lit.) karczmarz



karch
Miara masy

Wiedeń
1839 - 1 karch = 400 funtów.



Karchowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Karchowski



Karczewski

Rodziny należące do herbu: Karczewski



karczma
Miejsce postoju przy traktach, zazwyczaj przy skrzyżowaniach dróg, z prawem wyszynku. Zazwyczaj odbywały się tam także tańce. W czasach powstań często pełniły ważne miejsce orientacji i zbiórek oddziałów. Przy większych budowano pokoje gościnne i zajazdy. Najsłynniejszą polską karczmą jest "Rzym", stojąca oryginalnie pod Krakowem na terenie dzisiejszych Pychowic.
W karczmach oznaczano prawa do wyszynku - miodu pitnego krzyżem, wina wieńcem a piwa i wódki słomianą wiechą - stąd przysłowie "Krzyż, wieniec i wiecha"
Inaczej: zajazd, austeria, oberża, gospoda, szynk, zamtuz.

Grafika





Karęga

Rodziny należące do herbu: Karęga



kareta
Czterokołowy, resorowany pojazd na 2 lub 4 osoby, zadaszony, z okienkami i drzwiczkami. Zaprzęg składał się z par koni - niekiedy nawet kilku par. Unowocześniona wersja karocy.



Karf OS
Bytom, -Karb - Niemiecka nazwa miejscowości



karieta
(lit.) woźnica



kariolka
Lekki, dwukołowy pojazd na drewnianych resorach, upowszechniony w Polsce w 2 poł. XVIII w.



Karlowitz
Wrocław, -Karlowice - Niemiecka nazwa miejscowości



Karlsmarkt
Karlowice - Niemiecka nazwa miejscowości



Karlsthal
Jelenia Gora, -Orle - Niemiecka nazwa miejscowości



karmazyn
(arab. al-kirmiz - czerwony barwnik)
1. Cenna, intensywnie czerwona tkanina.
2. Kolor intensywnej czerwieni zbliżony do szkarłatu, malinowego i amarantowego.
3. W przenośni bogaty szlachcic (często ubierający modny karmazynowy strój).
4. Czerwony barwnik otrzymywany z czerwi.
5. Jaskrawoczerwona ryba morska.
6. Rasa kur o ciemny lśniącym ubarwieniu.



Karmelici

Hebr Zakonu Karmelitów



Karmelici Bosi
Herb zakonu Karmelitów Bosych. Odmiana ogólnego herbu Karmelitów



karmenadel
(gwar.lwow.) kotlet cielęcy z kością, czasem sznycel



Karnicki I

Rodziny należące do herbu: Karnicki



Karnicki II



Karnowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Karnowski



karoca
Reprezentacyjny, bogato zdobiony pojazd, używany do XVIII wieku, często z malowidłami, rzeźbami, wyścielany kosztownymi materiałami. W Polsce używany od czasów królowej Bony. Używany przez dwory królewskie i książęce. Pod koniec XVIII wyparty przez nowocześniejsze karety.



Karolinienenhof
Sułoszyn - niemiecka nazwa miejscowości w gminie Kluczbork



karolka
(gwar.lwow.) dziewczyna z którą chodzi kawaler



Karozi

Rodziny należące do herbu: Karozi (Carosi)



Karp

Inne nazwy: Czasza. W polu nieznanej barwy karp pionowo z fłową do góry i dwoma rogami jelenia. Każdy róg ma pięć rosoch.

Pierwsze wystąpienie w źródłach 1399.

Rodziny należące do herbu: Jaxa, Karp, Karpienko, Rożański, Tedwen, Tedwin, Tetwin, Tędwin, Toedwen, Zabohoński, Zimliński



karpiniarz
zajmował się wykopywaniem karp pozostałych po ścięciu drzewa



karstas
(lit.) trumna, grobowiec



Karsza
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Karsza



karta rodziny
Dawniej jedyne główne narzędzie do grupowania danych genealogicznych. Podstawowa jednostka katalogowania. Na karcie umieszcza się wszystkie informacje o małżonkach (koicja) oraz podstawowe o ich dzieciach. W szczególności imiona, nazwiska, herby, numery katalogowe osób, daty, miejsca, zawody, odznaczenia, itp.
Karty rodzin zaczynają stwarzać problemy przy cyfrowym zapisie baz obejmujących tysiące osób.



kartana
Działo XVI-wieczne. Waga 25 cetnarów, kule - waga 25 funtów. Takie dane zostały podane przez Preussa w 1530r. choć wagi dział różniły się niekiedy znacznie.



Karthaus
Kartuzy - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Zachodnich



karwalis
(staro-lit.) kwiecień



karwasz
(węgr. - karvas - naramiennik)
1. element uzbrojenia husarza w formie osłony na przedramię
2. mankiet, wyłóg rękawa
3. skórzany podszycie spodni do konnej jazdy



Karwatski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Karwatski



Karwiński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Karwiński



Karwowski



karys
(lit.) rycerz



karło
Charakterystyczne taborety o skrzyżowanych nogach esowato wygiętych w boczne oparcia. Zazwyczaj bez oparcia tylnego. Posiadało kilka odmian - najbardziej znana to karło Savonarolli - które składa się z wielu bocznych nóg połączonych na górze poręczą.




Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



Bazy z których korzystasz finansowane są tylko społecznie. Pomóż!
Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001

Usługa online - Pay Pal




© Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.