Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8897.
 
Grupy haseł
Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
Inne Słowniki Herbarza
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Lokalizacje geogr.
Baza fotografii
Zbiory nazwisk, listy
Powstańcy 1863 - lista
Zarządcy dóbr prywatnych
Staropolskie przepisy kulinarne
Opowiadania
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


Mag. Duc. Cracov.
(łac.) Wielkie księstwo Krakowskie



magas
(lit.) magik



Magd
(niem.) służąca, dawniej: dziewka



magdeburskie prawo lokacyjne
Ogół praw i zasad tworzenia, głównie miast, wzorowanych na zasadach Magdeburga. Wiązało się zazwyczaj z wydzieleniem centralnego rynku, szachulcowego (krzyżowego) układu ulic z wyznaczonymi działkami. Najgłośniejsza lokacja Krakowa w1257 nie oznaczała utworzenie miasta lecz jego przereorganizowanie. Wcześniej niż Kraków lokacje na prawie magdeburskim miały miejsce na ¦ląsku. Z tego okresu datują się fragmentarycznie zachowane spisy ludności, właścicieli działek.



magia
W sensie ogólnym magia jest próbą oddziaływania na naturę celem osiągnięcia, i to różnymi sposobami, cudownych skutków; w ujęciu ezoterycznym chodzi o zdobycie władzy nad mocą stanowiącą o jedności wszechświata. Etymologicznie słowo to wywodzi się od "magów", członków kasty kapłańskiej u Medów i Persów, którzy - według Herodota - wyróżniali się znajomością astrologii, posiedli umiejętność wróżenia i inne tajemne sztuki.

Odróżnia się wiele rodzajów magii, np. białą, praktykowana dla osiągnięcia jakiegoś dobrego celu, czarną - celem spowodowania jakiegoś zła; czerwoną - dla ułatwienia kontaktów seksualnych. W historii większość trudnych zjawisk, przede wszystkim alchemicznych, określano jako magiczne. Należy jednak zauważyć (co nie jest obecnie dla wielu oczywiste), że Kościół nie ograniczał badań naukowych, zwracał jednak wyjątkową uwagę na chęć magicznego interpretowania ich. Z jednej strony ekskomunikowano alchemików, ale z drugiej strony innym umożliwiano prace badawcze.

Ogólnie magia różni się od religii tym, że zjawiska nadprzyrodzone stara się zmusić do działania, podporządkować. Niebezpieczeństwo było więc trojakie:
* uznanie Boga za siłę nadprzyrodzoną i chęć zawładnięcia Nim
* nawiązywanie kontaktu ze złymi duchami
* traktowanie wiedzy racjonalnej jako nadprzyrodzonej

Na przestrzeni wieków rozmaicie starano się wyjaśnić to zjawisko (jeśli się uznawało magiczny efekt). Dla Freuda była oznaką nerwicy, dla Junga - psychologicznej projekcji, dla teologów chrześcijańskich - działaniem Szatana, dla naukowców - szarlatanerią. Obecnie uprawiają ją niektóre sekty, znaczna liczba grup ezoterycznych i wszyscy wyznawcy okultyzmu i satanizmu. W ocenie zjawiska nie możemy pomijać świadectwa byłych magów, którzy w większości uważają, że nie ma różnicy między czarownictwem a magią, a ponadto trzeba pamiętać, że magia wiąże się z licznymi formami ukrytego satanizmu. Zarówno Biblia (Kpl 19,26; Pwt 18, 10-11; Ga 5, 20), jak i różne tradycje chrześcijańskie zdecydowanie zakazywały praktykowania magii, utrzymując, iż jest całkowicie sprzeczna z chrześcijaństwem i stanowi formę kontaktu ze złymi duchami.

Z punktu widzenia historycznego interesujące są powody i problemy z jakimi spotykały się osoby parające się magią, a co za tym idzie możliwości, kontakty i ograniczenia. Najbardziej znanym magiem-alchemikiem był Twardowski, posądzany m.in. o stworzenie magicznego zwierciadła do opętania króla wizerunkiem jego zmarłej żony. O magię i czary były posądzane także, najczęściej niebezpodstawnie, różnego rodzaju znachorki, zielarki, wróżbitki. Nieprawdą jest jednak że z reguły kończyło się to procesem i stosem.



magister
(łac.) nauczyciel



magister civium
(łac.) burmistrz



magister stabuli
(łac.) koniuszy wielki



magnat



magnateria
Część stanu szlacheckiego wyróżniająca się majętnością, a także często tytułami (arystokracja).

Polska wyraźnie odróżniała się na tle Europy, pod względem podziału społecznego. Szlachta stanowiła do 15 procent, i całość tej grupy niezależnie od statusu miała równe prawa, obowiązki i przywileje. Wewnętrznie do większego szacunku dochodziły jednak te rody, które przekraczały próg majętności wyrażony przez potrzebę doglądania swoich dochodów. Z reguły oznaczało to posiadanie powyżej 500-1000 ha gruntu. Taka osoba mogła pozwolić sobie na zatrudnienie zarządcy i "zapomnienie" o gospodarowaniu. Wśród tej grupy rozmawianie o dochodach, a nawet pamiętanie o ludziach tym się zajmującym było niepoważne i uznawane było za dziwactwo. Historycznie grupa ta wywodziła się z rycerstwa, które otrzymywało nadania ziemskie, czy to w formie własnych dóbr, czy to przez gospodarowanie na rozległych królewszczyznach.

W innych krajach Europy warstwa szlachecka była znacznie mniejsza: 1-2 procent społeczeństwa, a więc praktycznie cała była arystokracją. Powodowało to ogromne różnice gospodarcze między szlachtą i poddanymi będącymi praktycznie niewolnikami. Arystokracja ta pławiła się w bogactwach i zabawach, a wszelkie aspekty herbowych uszlachetnień lub uszczerbień były dla nich niezwykle istotne.

Polskie rody magnackie miały często aspiracje ponadpaństwowe, związane z atrakcyjnością pozycji społecznej w Europie. Kosmopolityzm ten był przeciwny typowej postawie szlachty polskiej, często przyczyniał się do aliansów z zaborcami. Magnateria mająca największy wpływ na ustawy doprowadzała do ustanowienia praw dla siebie korzystnych, a które prowadziły do upadku Polski a także umożliwiały wyzysk. Nieliczni (np. Jerzy Ossoliński) próbowali przeciwdziałać procesom upadku Rzeczpospolitej. Rody magnackie nie mogą uzyskiwać tytułów i godności prawnych przypisywały sobie genealogie książęce, starały się o tytuły z obcych państw. Tylko kilka rodzin uzyskało w drodze wyjątku tytuły polskie. Nie mniej bogactwa i wielkie możliwości przyczyniały się do rozwoju technologicznego, licznych fundacji, rozwoju sztuk, tworzenia wspaniałych rezydencji (np. Nieśwież, Kiejdany, Ujazd, Krasiczyn, Wiśnicz, Podhorce, Zbaraż, Olesko, Zdzięcioł i in.). Należy pamiętać też o roli wynikającej z powinności obronnych, szczególnie na dalekich rubieżach kraju (np. Wiśniowieccy, Zbarascy, Zamoyscy itp). Jadnak rody podejmowały też samowolne wyprawy zagraniczne, próbowały obsadzać władców a nawet dążyły do stworzenia swoich własnych państw (np. sprawa obsadzenia wakującego tronu moskiewskiego, czy plany państwa lennego Radziwiłłów pod protektoratem Szwecji).

W czasach zaborczych nastąpiła spora reorganizacja grup, w związku z nagradzaniem przez państwa zaborcze lojalnych osób (nawet z chłopstwa) nobilitacjami, tytułami arystokratycznymi, gruntami (np. Walewscy, Błazowscy, Krausowie, Dulscy, Hadziewiczowie). Nowe rodziny szlacheckie najczęściej kupowały tytuły baronów aby odróżnić się od "starej" szlachty. Z kolei organizujący i finansujący powstania narodowe byli pozbawiani majątków, zsyłani na Syberię, zmuszani do emigracji.

Stan szlachecki został w Polsce zniesiony w okresie międzywojennym. W czasach komuny nastąpiła dalsza migracja majątków do rodzin o szemranej tradycji, stając się współczesnymi biznesmenami. Niewiele dawnych rodów magnackich zachowało choćby część swoich dóbr. Po 1989 nastąpił niewielki zwrot niektórych nieruchomości, bardzo często też zniszczonych.

Więcej informacji


* Lista utytułowanych rodzin polskich
* Lista fałszywych tytułów

Grafika





magnificus
(łac.) wielmożny - urzędnik grodzki lub ziemski, tytuł w dokumentach oznaczający przynależność do szlachty.



magnus mareschaleus
(łac.) marszałek wielki



magulać
(gwar.lwow.) bić, dawać lanie



magura
Szczyt (nazwa pochodzenia wołoskiego)




Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



Bazy z których korzystasz finansowane są tylko społecznie. Pomóż!
Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001

Usługa online - Pay Pal




© Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.