Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8904.
 
Grupy haseł
Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
Inne Słowniki Herbarza
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Lokalizacje geogr.
Baza fotografii
Zbiory nazwisk, listy
Powstańcy 1863 - lista
Zarządcy dóbr prywatnych
Staropolskie przepisy kulinarne
Opowiadania
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


nazwiska odmiejscowe
Nazwiska przyjmowane od miejscowości - np. Jaworscy, Tarnowscy, Chełmińscy itp. Wcześniej miały one formę Powała z Taczewa, Zbyszko z Bogdańca. W okresie XIII-XV wieku nie były one jednak dziedziczone a określały właściciela wsi - niekoniecznie spokrewnionego z poprzednim. Ta sama osoba mogła również występować pod różnymi tego typu nazwiskami w różnych momentach życia.

Proces wprowadzania nazwiska dziedziczonego następował w XVI w (na południu Polski) w XVII (na Północy) i do XIXw (wśród rodzin mieszczańskich i chłopskich. Oznacza to że rodzina chłopska w XVIIIw mogła jeszcze używać w kolejnych pokoleniach różnych nazwisk.

Nazwiska odmiejscowe niedotyczyły tylko szlachty, lecz ta starała się wprowadzać przed końcówkę -ski literkę w (TarnoWski w odróżnieniu od Tarnoski).



  Hasło w leksykonie: nazwiska odmiejscowe

nazwiska patronimiczne
Nazwiska przyjmowane od protoplasty, jego imienia lub przydomku, czasem też funkcji - np. Wołodkiewiczowie, Bernatowiczowie, Gastołdowie itp. Protoplasta mógł być również legendarny. Nazwiska patronimiczne charakterystyczne są szczególnie dla mieszczaństwa. mogły być one tworze od różnych form imienia - niekoniecznie od głównej.



  Hasło w leksykonie: nazwiska patronimiczne

nazwiska przezwiskowe
Nazwiska, inaczej pospolite, przyjmowane od przezwiska. Pierwotnie dotyczyło jednej osoby np. Ogorzała, Krzykała, Długota, Boruta, Gawron, Moczygęba. W czasach średniowiecza rolę przezwisk miały też imiona chrześciajańskie, Romuald, Gustaw, lub polskie które były cząsto modyfikowane np. Staszko, Stanoch, Stachnik ... W czasach gdy nazwisko było już czymś normalnym jako przydomek funkcjonujący w danej gałęzi rodu. Niekiedy przydomek taki stawał się nazwiskiem - np. Bobola, Tarasiewicz itp.



  Hasło w leksykonie: nazwiska przezwiskowe

nazwy etniczne
Nazwy miejscowe odnoszące się do grup narodowościowych zamieszkujących dany teren lub region.


  Hasło w leksykonie: nazwy etniczne

nazwy miejscowe
NM - Nazwy osiedli ludzkich. Jedna z podstawowych kategorii nazw geograficznych. Z analizy topomastycznej można wysnuć wiele wniosków historycznych. Najbardziej rozpowszechniony podział NM zaproponował Witold Taszycki.

  • Nazwy służące od razu jedynie do określenia miejscowości
    • topograficzne - odnoszące się do ukształotwania terenu (np. Magura, Roztoka)
    • nazwy wynikające ze zjawisk społecznych lub aktywności człowieka (np. Wola, Ujazd, Koło)
    • nazwy związane z imionami, mogą odnosić się do popularnego imienia, imienia świętego itp. (np.: Sieciechów, Wierzbięta, Radom, miejscowości z przyrostkami "-owa, -in, -sko" itp.)
    • nazwy zdrobniałe osiedli leżących niedaleko większej miejscowości (np. Borzęcinek)
  • Nazwy funkcjonujące wpierw jako nazwy ludzi
    • nazwy etniczne - odnoszące się do narodowości mieszkańców miejsca lub regionu, również w formach negatywnych (np. Cygany, Prusy, Węgrzce, Francuzy, Konojady, Wołosate)
    • nazwy patronimiczne - odnoszące się od patrona, pierwotnie oznaczając poddanych lub potomków (np.: Sołtany, Boleścięta)
    • nazwy rodowe, przydomkowe - używane przez grupy ludzi, z reguły jakąś rodu (np: Tarasy - od "Taras" Kulczyckich, Baby, Jawora)
  • Nazwy dwuznaczne - (np. Wilki - nazwa poch. od fauny, przydomek grupy ludzi, lub nazwa patronimiczna)
    • Nazwy o nieznanym pochodzeniu.


    Dla celów genealogicznych i historycznych podział ów nie jest najlepszy. Najcenniejsze są bowiem nazwy związane z osobami lub efektem ich działania jako jednostek lub grup - a więc podział zasadniczy powinien przebiegać nieco inaczej. Należy brać pod uwagę wiele zjawisk - nazwy mogły bowiem ulegać przekształceniom a odnosić od dawno nieużywanych zawodów, służebności, zwyczajów.

    Klasycznym przykładem błędów jest XIX-wieczna legenda o pochodzeniu Warszawy od Warsa i Sawy, która gdyby była prawdziwa musiał by oznaczać parę dwojga mężczyzn (Sawa - imię męskie).


    Zob.: chronologia nazw miejscowych.


      Hasło w leksykonie: nazwy miejscowe

    nazwy patronimiczne
    Nazwy miejscowe odnoszące się do patrona danej grupy ludzi lub protoplasty.


      Hasło w leksykonie: nazwy patronimiczne

    nazwy topograficzne
    Nazwy miejscowe odnoszące się do ukształtowania terenu lub jego cech charakterystycznych.


      Hasło w leksykonie: nazwy topograficzne


    Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
    prosimy skontaktuj się z nami.



    Bazy z których korzystasz finansowane są tylko społecznie. Pomóż!
    Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego
    Regon: 122719308, NIP: 6793086820
    konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001

    Usługa online - Pay Pal




    © Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
    Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.