Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8904.
 
Grupy haseł
Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
Inne Słowniki Herbarza
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Lokalizacje geogr.
Baza fotografii
Zbiory nazwisk, listy
Powstańcy 1863 - lista
Zarządcy dóbr prywatnych
Staropolskie przepisy kulinarne
Opowiadania
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


oficjalista
1. W dawnej Rzeczypospolitej urzędnik sądowy, osoba uprawniona do sprawowania opieki nad majątkiem ziemskim, zarządca.
2. Oficjalista prywatny to ktoś kto był zatrudniony przez właściciela ziemskiego do sprawowania funkcji zarządzających majątkiem.
3. Oficjalistami nazywano także dość często po prostu pracowników dóbr - takich jak kasjerzy, ekonomowie i in., a także zwykłych urzędników (np. "oficjalista magazynu", lub "oficjalista fabryki" w znaczeniu "pracownik" choć nie fizyczny). Nazwa "oficjalista" pod koniec XIX wieku, nie wskazuje na pochodzenie szlacheckie, jednak wcześniej, jako że stanowiska takie były związane z umiejętnością pisania może sugerować wykształcenie a więc pośrednio stan szlachecki (jednak nie jest to regułą, a zdarzały się przypadki zatrudniania osób niepiśmiennych nawet na wyższe stanowiska).

Wyżsi oficjaliści prywatni w dobrach szlacheckich mieli swoje dwory (zazwyczaj blisko pałacu właściciela, lub też mieszkali na folwarkach którymi zarządzali. Często też ich kariera kończyła się na nabyciu własnego gruntu.

Przypuszcza się, że wszystkich urzędników prywatnych w XIX wieku na terenach Rzeczypospolitej mogło być ok 500.000

Podział


W XVII i XVIII w. dobra szlacheckie miały 4 stopnie hierarchii oficjalistów:
1. komisarz - kontroler i kasjer całego klucza
2. ekonom - zarządca jednego folwarku
3. podstarości - pomocnik ekonoma, później to jego nazywano ekonomem
4. włodarz (gumieny, namiestnik) - później zwany karbowym, kierownik grup pracowników

W XVIII i XIX wieku oficjalistów można podzielić na 3 grupy (choć podział ten nie był oficjalny i formalny):
1. Wyżsi - pełnomocnicy właścicieli, rządcy i administratorzy ordynacji, miast prywatnych, kluczy dóbr. Zawsze szlachta.
2. Średni - rządcy pojedynczych folwarków, ekonomowie, pisarze, poborcy podatkowi, kasjerzy, osoby zarządzające browarami, gorzelniami, lasami, justycjariusze, mandatariusze. W przeważającej większości szlachta, w pojedynczych majątkach rzadziej.
3. Niżsi - (niektórzy zaliczani przeważnie do parobków) - służba administracyjna, karbowi, owczarze, leśnicy, pracownicy biurowi fabryk, fornale, gorzelani, maślarze, strycharze, zarządcy młynów, pisarze prowentowi, aktuariusze różnego rodzaju - Często chłopi, np. synowie organistów.

Pod koniec XIXw MSW Austrii przeprowadzając spis oficjalistów podzieliło ich na 6 grup
1. urzędnicy administracyjni i komercjalni
2. wyżsi urzędnicy techniczni
3. buchalterzy, kasjerzy
4. niżsi administracyjni
5. ekonomiczni
6. lasowi


  Hasło w leksykonie: oficjalista


Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



Bazy z których korzystasz finansowane są tylko społecznie. Pomóż!
Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001

Usługa online - Pay Pal




© Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.