Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8897.
 
Grupy haseł
Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
Inne Słowniki Herbarza
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Lokalizacje geogr.
Baza fotografii
Zbiory nazwisk, listy
Powstańcy 1863 - lista
Zarządcy dóbr prywatnych
Staropolskie przepisy kulinarne
Opowiadania
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


panašus
(lit.) podobny



Pancer
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pancer



panelė
(lit.) panna



paniaga
(gwar.lwow.) bogacz, magnat, dziedzic, wielki pan



panieka
(lit.) wzgarda



paniekintas
(lit.) wzgardzony



panifex
(łac.) piekarz



panis bene merentium
(chleb zasłużonych) Dobra ziemskie przeznaczone z obszarów dóbr królewskich na dożywocie dla osób zasłużonych Ojczyźnie.



Panna (znak zodiaku)


Znak wywodzi się od runicznego Y lub "ti" (w niektórych językach określenie kobiety). Związany z symbolem kobiety, matki - ale w perspektywie końca wszystkiego, ziemi do której wszystko wraca. Bogini Ziemi - bogini matka - była znana w wielu religiach co świadczy o bardzo wczesnym pochodzeniu symbolu. Symbolizuje porządek, ład, dobrą organizację.
(Nie należy przeceniać roli symboli zodiakalnych w heraldyce polskiej, pomimo zbieżność wyglądu z niektórymi układami herbowymi.)

Herby z tym symbolem



panna apteczkowa
Śpiżarnia pańska z apteczką zostawała pod zarządem i pieczą panny apteczkowej, która wydawała kucharzom, smażyła konfitury, urządzała nalewki i domowe lekarstwa, piekła pierniki i z dziewczętami zbierała zioła lecznicze. Była to zwykle albo daleka krewna albo uboga panna i sierota, która zamąż nie wyszła, ale w domu możniejszym znalazła opiekę i ciepło rodzinne.

Panna apteczkowa, jako opiekunka chorych we dworze wiejskim, jako najwierniejsza przyjaciółka domu i rodziny swoich państwa, jako niestrudzona, skrzętna i umiejętna pracownica, była w dawnem społeczeństwie polskiem, nie znającem dzisiejszego roznerwowania, bardzo pospolitym a sympatycznym typem panny.[Gloger Z., Encyk.Starop]




Na ich barkach spoczywała odpowiedzialność za zdrowie i dobre samopoczucie domowników. U pasa takiej panny wisiał klucz do apteczki, a ta mieściła się w specjalnej szafie obok spiżarni albo (w bogatszych dworach) w osobnym pomieszczeniu i była czymś na kształt jaskini skarbów. Przechowywano w niej leki, zioła, nalewki i likiery, konfitury, soki, kadzidła oraz przeróżne przyprawy. Wszystko, a szczególnie przyprawy, takie jak szafran czy wanilia, było niezwykle drogocenne. Dlatego strzegły ich zamki i skoble, a pannę mającą nosić klucze do tego interesu wybierano bardzo starannie. Mile widziane były krewne lub ubogie sieroty przygarnięte i wychowane we dworze. Preferowano stare panny, żeby mąż i dziatwa nie odciągali ich od obowiązków. A tych miała panna apteczkowa mnóstwo, była bowiem zaopatrzeniowcem, farmaceutą i domowym lekarzem. [za kochamwies.pl]



pannarius
(łac.) sukiennik



pannicida
(łac.) krawiec sukienny



pannisor
(łac.) postrzygacz sukna



pańszczyzna
Rodzaj podatku pracą, w zamian za prawo gospodarowania, życia w dobrach jakiegoś właściciela (pana). Wprowadzona w Polsce ok XV/XVI w i trwała do ok. połowy XIX.

Pańszczyzna, wbrew obiegowym opiniom, miała wymiar ok. połowy lub nawet 1/3 dzisiejszych podatków, choć była też wykorzystywana do zmuszania do prac prawie niewolniczych. Z reguły wynosiła jeden lub dwa dni pracy jednej osoby z rodziny w miesiącu. Różnica między pańszczyzną a uwłaszczeniem polega głównie na tym kto jest posiadaczem ziemi (kto za nią odpowiada), a także kto ma prawo nią handlować. Jako że pańszczyzna była związana z utrudnieniem przemieszczania się została potraktowana przez organizacje międzynarodowe w XX wieku jako forma bliska niewolnictwu. Trzeba nadmienić, że chłopi mieli jeszcze inne drobne podatki w formie rzeczowej (np. dla parafii), a także szarwark (obowiązek pracy na cele społeczne). Pańszczyzna generalnie przynosiła mniejsze dochody niż czynsz.

Pańszczyzna była przez propagandę komunistyczną wykorzystywana jako przykład zmuszania chłopów do niewolniczej, bezzasadnej pracy na rzecz jakiegoś Pana (celowo pomijając fakt posiadania ziemi i zarządzania gospodarką).



pantałyk
Kopczyk w stepie, wyznaczający granicę terenu lub drogę. Wyrażenie z języka staro-tureckiego. Wzdłuż owych kopczyków odbywało się podróż, zagubienie drogi określało się mianem "zbicia z pantałyku". To wyrażenie pozostało na terenach szczególnie Galicji i odnosiło się do zdezorientowania kogoś tak że zapomniał co miał mówić. Obecnie wyrażenie zanika.

Inne wyjaśnienia odnoszące się do języków azerbejdżańskiego, do góry koło Aten, języka bawarskiego itp - są niepoprawne.



panteon
1. Zbiór wszystkich bóstw danej religii (politeizm)
2. Świątynia poświęcona wszystkim bogom, największym herosom, czy współcześnie po prostu bohaterom narodowym (np. Katedra Wawelska lub Kościół na Skałce w Krakowie, Panteony w Rzymie i w Paryżu, za panteon brytyjski uznaje się opactwo Westminister)
3. Zwierzę mityczne, łania z ogonem koński, o umaszczeniu usianym gwiazdami. Jako mobilium herbowe symbolizuje opanowanie przestrzeni, nowoczesną technologię w służbie człowieka.



pantopola
(łac.) kupiec




Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



Bazy z których korzystasz finansowane są tylko społecznie. Pomóż!
Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001

Usługa online - Pay Pal




© Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.