Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8904.
 
Grupy haseł
Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
Inne Słowniki Herbarza
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Lokalizacje geogr.
Baza fotografii
Zbiory nazwisk, listy
Powstańcy 1863 - lista
Zarządcy dóbr prywatnych
Staropolskie przepisy kulinarne
Opowiadania
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


libra
ryza papieru grubości książki



linia
Miara długości = 1/288 łokcia = ok. 2 mm. Od 1818 podstawowa jednostka w nowopolskim systemie miar



mila
Miara długości używana w staropolskim i tzw. nowopolskim systemie miar. W średniowieczu jak i później były też w użyciu mile zw. włoska, galicka, itp.
mila mała (średniowieczna)
* XIIIw. (Wrocław) - 750 m
mila mała = ok. 3500 sążni
* XVIIw - ok. 6250 m
* 1764 - ok. 6250 m
mila średnia = ok. 3900 sążni
* XVIIw - ok. 7030 m
* 1764 - ok. 7000 m
mila wielka = ok. 4400 sążni
* XIIIw - 7500 m
* XVIIw - ok. 7810 m
* 1764 - ok. 7800 m
mila = 8 stai = 14816 łokci 12 cali 3,74 linii = 4 ćwierć mile = 8 pół ćwierć mili (staje milowe)
* 1818 - 8534,3 m
mila włoska
* XIIIw (Wrocław) - 1500 m
mila galicka
*XIIIw (Wrocław) - 2250 m
mila polska
*XIIIw (Wrocław) - 6750 m
mila duża
*XIIIw (Wrocław) - 7500 m
mila śląska
*XIIIw (Tarnowskie Góry) - 11 250 łokci = 1/16 stopnia geograficznego



mirtuk
(hucul.) miara równa dwom litrom
[Vincenz S., Prawda Starowieku]



morga
1/30 łana. Wg miary nowopolskiej 300 prętów kwadratowych = 0,55987 ha. Miara wynosiła tyle co pole zaorane lub skoszone przez jednego człowieka od rana do południa. Podstawa wymiaru pańszczyzny. W średniowieczu dzielono na 3 wężyska.

XIIIw. (Wrocław) - 0,60 ha



niwa
Średniowieczna miara powierzchni równa 5 wężyskom



nowopolski system miar
System uściślający miary na terenie Królestwa Polskiego. Opracowany z inicjatywy Stanisława Staszica. Każda miara posiadła wyznaczniki, które był sprawdzane i cechowane godłem. System obowiązywał do 1849 kiedy to wprowadzono system miar rosyjskich. Podstawowe jednostki miar to:
1 linia = 2 milimetry
1 kwarta = 1 litr
1 granik = 8 miligramów



obrzemek
Miara uznaniowa oznaczająca zawartość ramion.



palec
Miara długości = 1/8 sztychu = 1/6 ćwierci.
Galicja 1772-1787 = 2,482 cm lub 2,381 cm.



palma
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 25 cm.

(za: www.ourroots.ca)



palmac
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. 1/2 palma. W latach 1787-1856 = 12,5 cm.

(za: www.ourroots.ca)



pas
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 1,5 m.

(za: www.ourroots.ca)



pedes
(łac.) - stopa (miara długości)



pertyka
laska do mierzenia, wyznacznik długości pręta w systemie staropolskim



pes
(łac.) - stopa (miara długości)



piędź
Miara obliczana jako największa rozwartość miedzy końcami kciuka i 5 palca.
We Wrocławiu w XIIIw = 22,5 cm.
W Anglii = 22.86 cm.



pik halebi
Turecka miara długi zwana długim łokciem = 70,9 cm



pokowa
Miara miodu równa ok. 16 litrom. 3 pokowy = 1 beczka. Innymi miarami miodu były: rączka, urna i garniec.

Nazwa wywodziła się od słowa "okuwać" - drewniane naczynie okute metalową obręczą.



pole
Średniowieczna miara powierzchni równa jednej mordze = ok. 0.60 ha



pollex
(łac.) - kciuk (miara długości) ok. 2,54 cm



postaw
Jednostka długości służąca do mierzenia tkanin miał różną długość - od 27 do 62 łokci w XIX w. wielkość postawu wahała się od 12 do 64 łokci, średnio zaś wynosiła 32 łokcie. (za: info.kalisz.pl)



powłócz



prajina
(prăjină) Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 5.886 m.

(za: www.ourroots.ca)



pręcik
Miara długości
1839 Królestwo, Litwa, Kraków - 1/10 pręta mierniczego = 10 ławek



pręt
Miara długości w staropolskim oraz tzw nowopolskim systemie miar.
XIIIw. - 4,7 metra
1764 - ok. 4.47 metra (tzw. pręt koronny = 7,5 łokci koronnych)
1818 - ok. 4.32 metra (2,5 sążni = 7,5 łokci = 15 stóp = 180 cali)
1839 - 1 pręt "mierniczy" = 2 i 1/3 sążnia = 7,5 łokcia = 10 pręcików = 100 ławek
pręt mały
Wrocław XIIIw - 3,75 metra
pręt duży
Wrocław, Kraków XIIIw - 4,5 metra
Środa Wielkopolska XIIIw - 4,7 metra
pręt litewski (7,5 łokci litewskich)
1764 - 4,87 metra

Miara powierzchni
pręt kwadratowy koronny (kopanka) (56,25 łokci koronnych)
1764 - 19,95 m2
pręt kwadratowy nowopolski
18,66 m2
pręt mierniczy = 10 prętów kwadratowych
1764-1818 - 1,5-1,9 ha

Pręt mierniczy wyliczyło się też z dzielenia łanu większego na 2700 części - a przyjmując tę wielkość na ok 54ha wychodzi ok. 200 m2



pryma
1/1000 łatra - miara używana w górnictwie wynosząca ok 2mm. Dzieliła się na 10 sekund łatrowych.



pud
Miara rosyjska używana w Polsce od 1849r. = 40 funtów = 16,38 kg

Rosja
1839 - 1 pud = 1/10 berkowca



rączka
Miara miodu = 10 garncom. Zwyczajowa wielkość należności od bartnika funkcjonującego na terenie jednego boru. W przybliżeniu 40 litrów.



rup
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 8 cm.

(za: www.ourroots.ca)



saum
Miara masy

Wiedeń
1839 - 1 saum = 275 funtów
1839 - 1 saum stali = 2 lagel (lägel) = 250 funtów



sążeń
3 łokcie. Miara liczona jako odległość między końcami palców rozłożonych rąk.
Wrocław (i nie tylko) XIIIw = 1,80 metra. Sążeń duży = 2,25 metra
Galicja 1772-1787 = 1.787m
Rosja 1839 - 1/500 wersty = 3 arszyny



siąg



skok
Miara długości oparta na długości skoku człowieka - wynosiła ok. 1,5m



staja
Staropolska rolna i drogowa miara długości 1/8 mili. Podlegała ona największym zmianom na przestrzeni dziejów. Jako miara powierzchni staja liczyła 30 prętów2, to jest 1 morgę.
XIIIw - 187.5 m (staja polska)
1764 - ok. 893 m.
1818 - 1067 m.



staje
Miara drogowa = ok. 893 m
Miara powierzchni = 30 prętów kwadratowych = 1 morga



stinjen
Nieregularna miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 1,89 m. (lub 2.13m, 2.23.)

(za: www.ourroots.ca)



stopa
Zazwyczaj pół łokcia. Niekiedy łokieć wynosił 1,5 stopy. Zazwyczaj ok. 30 cm

stopa krakowska (XIII - XVw) = 29,3 cm

Środa Śląska XIIIw - 31,3 cm

Wrocław XIIIw - 30.0 cm

Jawor 1203, Trzebnica 1203, Złotoryja 1211, Lwówek Â?l. 1217, Nysa 1223, Ujazd 1223, Wrocław 1232 - 31,1 cm

Jawor 1242 - 28,8 cm

Galicja 1772-1787 = 29,777 cm



sznur
Średniowieczna miara długości. We Wrocławiu (i nie tylko)wynosząca:
sznur mały - 37,5 metrów
sznur zwykły - 45 metrów
Zamość - 45,467 m

1839 (Królestwo, Kraków, Litwa) - 1 sznur = 10 prętów mierniczych



sztof
- Rosyjska miara wódki, ale też cieczy wynosząca 1/10 wiadra.
- Ołowiany nabój do strzelby w postaci kawałka tego metalu.



sztych
Miara długości = 8 palcom

Galicja 1772-1787 = 19.851 cm



Poprzednie wyniki     Następne wyniki


Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



Bazy z których korzystasz finansowane są tylko społecznie. Pomóż!
Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001

Usługa online - Pay Pal




© Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.