Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8897.
 
Grupy haseł
Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
Inne Słowniki Herbarza
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Lokalizacje geogr.
Baza fotografii
Zbiory nazwisk, listy
Powstańcy 1863 - lista
Zarządcy dóbr prywatnych
Staropolskie przepisy kulinarne
Opowiadania
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


bąk
efraimka (waluta)



bezant
Złota bizantyjska moneta używana w czasie wypraw krzyżowych. W heraldyce może oznaczać wykupywanie chrześcijanina z niewoli, lub bogactwo zdobyte na wyprawach.



Herby z tym symbolem



boratynka
Miedziany szeląg o masie nieco powyżej 1 gram. Bity w latach 60-tych XVI wieku w mennicach Tytusa Boratiniego. Była to pierwsza powszechna miedziana moneta w Polsce. Pomimo zgody na 2 mln sztuk w mennicach wybito ich 10 razy więcej.

3 boratynki = 1 grosz



brakteat
(łac.) - bractea - blaszka złota. Płaska moneta w Polsce od 1170r. - jednostronna.



brylówka
Moneta bita na pograniczu węgierskim w tajemnej mennicy Heinricha von Bruhla, wszechmocnego ministra Augusta III.



burska



cwancygier
(gwar. lwow.) 20 halerzy austriackich, po 1918 roku 20 groszy



czerwony złoty
Dukat, złota moneta o ciężarze ok. 3,5 g niemal czystego kruszcu znajdujące się na rynku polskim monety obce, głównie węgierskie i czeskie (zwane czerwonymi złotymi), stanowiły główny miernik wartości. (za: info.kalisz.pl)



czworak
Moneta o wartości 4 groszy



denar
Nazwa przejęta z mennictwa rzymskiego, rozpowszechniona w Europie. Pierwszy Polski pieniądz bity przez Mieszka I. Denary były Bolesława Chrobrego były ciężkie, potem zaczęły się zmniejszać. Moneta wartości 1/240 grzywny do reformy groszowej w XIV w. był jedynym wybijanym w Polsce gatunkiem monety.



denar Sieciecha
Denar palatyna Sieciecha z krzyżem kawalerskim i monografem Sieciecha. Denar był bity w okresie jego wpływów pod koniec XI wieku. Ten możnowładca z rodu Toporów, miał ogromne wpływy i - jak niektórzy twierdzą - próbował przejąć władzę od Piastów na korzyść Toporów. Denar jest jednym z nielicznych przykładów bicia prywatnej monety.
Denary były bite ze srebra z dużą zawartością cynku. Była to bardzo dobra moneta, lepsza od monety królewskiej. Przypuszcza się w mennicy, która mogła być zlokalizowana w Sieciechowie k. Kutna wybito ok. 28.000 monet. Znaleziska pochodzą przeważnie z rejonu Polski środkowej i wsch. Wielkopolski.
[Kędzierski A., Polskie denary krzyżowe w skarbie ze Słuszkowa w: Wiadomości Numizmatyczne, R. XLII, 1998, z. 1-2 (163-164)]



dukat
Srebrna moneta sycylijska, następnie złota. Bita w Polsce ze złota ("czerwonego kruszcu") od czasów Łokietka potem od XVI wieku zwana czerwony złotym albo "cząty". Nazwa pochodzi od napisu "Rogerus Dux Apuliae" napisu na pierwszej tego typu monecie bitej przez Rogera II króla Sycylii w 1140r.



dydek
(dudek, trojak) Nazwa wywodzi się ze słowa "duttchen" (trójfenigówka lub trójhalerzówka). W Polsce używana od 2 poł. XVIII wieku. W późniejszym czasie = 6 groszy miedzianych.



efraimka
Fałszywa dwuzłotówka z popiersiem August III bita w polskiej mennicy zajętej w Dreźnie przez króla pruskiego Fryderyka II w latach 1757-1763. Mennicą rozporządzał Żyd Efraim.



ferton
Moneta wartości 12 groszy (1/4 grzywny)



firka
(niem. vier - cztery) Moneta wartości 4 groszy.

Drobny żart, fraszka, głupstwo

Roztrzepana dziewczyna, trzpiot

[Kop.]



floren



glajcarzyk
(gwar.) - drobna moneta



grosz
Moneta srebrna wprowadzona w całej niemal Europie głównie w XIII i XIV w. Dla Polski szczególne znaczenie miała reforma Wacława II czeskiego, który zapoczątkował obfitą produkcję tzw. groszy praskich, w Polsce zwanych też szerokimi. Stały się one popularnym środkiem obiegowym i jednostką obrachunkową na ziemiach polskich 48 groszy równało się grzywnie. 1 grosz zawierał 2 półgrosze lub 18 denarów. Z czasem grosz zmniejszał swoją wartość, aż stał się monetą zdawkową. (za: info.kalisz.pl) W końcu XIV w. w Krakowie wół kosztował 24 grosze. W XVI wieku 30 groszy = 1 złoty polski, ale w okresie Zygmunta I te dwie waluty rozdzieliły się i 1548 za złotego płacono 51 groszy. W Czasie Batorego korzec żyta kosztował 8 groszy, pszenicy 16 groszy, para butów 19 groszy.



grzywna
Średniowieczna jednostka wagowo-pieniężna stosowana od poł. XI w., o ciężarze ok. 210 g. Nazwa "grzywna" wywodzi się od naszyjnika bądź też wiązki skórek pełniących przez XII w. funkcję środka płatniczego. Początkowo z grzywny bito 240 denarów Kazimierz Wielki reformując monetę krajową wprowadził podział grzywny na 48 tzw. szerokich groszy. (za: info.kalisz.pl)



gudzuły
(gwar.hucul.) pieniądze, zarobek



gulden
Niemiecka nazwa złotej monety bitej od XIV wieku. Od XVI wieku srebrna.



gulden reński



gwicht
Ciężarek półfuntowy używany w średniowieczu jako miara wagi pieniędzy przy odmierzaniu większych sum. Zwyczaj taki spowodowany był różnorodnością środków płatniczych i trudnością z przeliczaniem, więc przy większych transakcjach pieniądze przeliczano wagowo.



halerz
1. Jednostka masy 19-28 dkg używana w średniowieczu. Z reguły wynosiła 23,4 dkg. Odpowiednik grzywny.

2. Moneta lub określenie kosztu bardzo zróżnicowana na terenie Europy. W XIII wieku była to moneta srebrna następnie miedziana by w końcu stać się 1/100 korony czeskiej i słowackiej. Można spotkać sią w zapisach średniowiecznych określenia używanego na 160, 240 lub 256 denarów.



kaletka



klipa
(szwec. klippa - krajać, ciąć nożycami) Drobna moneta nieokrągła, "krojona", kwardatowa, trójkątna, szcześcienna - posiadająca jednak zazwyczaj okrągły znak, stempel. W numizmatyce, również niewycięta z kwadratu metalu moneta - rarytas kolekcjonerski.

Również gra podobna do footbolu, ale zamiast piłki - zaostrzony na dwóch końcach palik.



kopiejka
Drobna moneta rosyjska = 1/100 rubla. Nazwa pochodzi od wizerunku władcy z kopią na koniu (XVIw). Początkowo srebra, następnie miedziana. W XX wieku z brązu.



krajcar
Tyrolska, następnie włoska, niemiecka i śląska moneta = 1/60 złotego reńskiego. Moneta srebrna do XVIII wieku kiedy to stała się miedzianą. W Austrii w II poł. XIX w. 1/100 guldena.



kulfon
* Ociosany lub wytarty dukat z zatraconą wartością (XVIIIw)
* Głupiec, pokraka, niezdara
* Bazgroły
* wielki nos lub niesprawna noga



kwartnik
1/4 skojca - moneta srebrna o wartości pół grosza powszechna od XIV-XVI w w Polsce i na Litwie. Od XVI wieku traciła na wartości jako 1/3 potem 1/4 i 1/6 grosza. Od 1766 miedziana.



ludzki płacz
Popularna nazwa lichej monety (szóstak) kruszcowej o inicjałach LP (Ludwik Pociej - podskarbi) w czasach Augusta II Mocnego.



marka
1. Waluta polska w XX wieku do czasu reformy w 1924r. W bardzo szybkim tempie ulegała inflacji.
2. W XIX w waga ciężaru. 1 marka = 1/2 funta = 16 łutów.



obol
(gr. obolós - sztabka). Moneta i jednostka wagi w Atenach i Grecji. W Polsce drobna moneta srebrna od XI wieku bita przez biskupów. Zygmunt August wprowadził ją powtórnie jako najdrobniejszą monetę litewską.



ort
Europejska moneta srebrna. W Polsce od XVII -XVIII wieku. 1 ort = 10 groszy (lub 18 gorszy).



piętak
Potoczna wartość pieniężna śląska wynosząca 2,5 gorsza używana do 5-groszówek w formie "2 piętaki". Wartościowo równała się Groschelowi który stanowił 1/5 grosza srebrnego.



piorunek
Moneta półgroszowa bita przez podskarbiego Pioruna Kurozwęckiego z Różyc bez pozwolenia senatu w 1 poł. XVIw.



portugał
Największa złota moneta w Polsce od poł XVI do poł XVII wieku. Bita była n wzór portugalskich cruzados. W całej Europie wynosiła na ogół 5 lub 10 dukatów.



siedemnadziesta
Rodzaj popularnej kary wartościowej określanej jako 70 grzywien skórkowych. W wieku XIII zamieniano ją już na 14 srebrnych marek lub 7 funtów srebra.



siekierka
Najstarsza polska jednostka płatnicza - sztabka metalu formowana w formie wąskiej siekierki. Jej wartość w przybliżeniu wynosiła ok. 1/4-1/2 krowy. Siekierki stanowiły formę ekwiwalentu wartości w czasach gdy jeszcze nie używano pieniądza.



    Następne wyniki


Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



Bazy z których korzystasz finansowane są tylko społecznie. Pomóż!
Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001

Usługa online - Pay Pal




© Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 2001-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.