Rodziny należące do herbu: Beczka, Beczkowicz, Waręski

Rodziny należące do herbu: Anszlewski, Balukiewicz, Białoskórski, Biały, Boberski, Boczkowski, Bogdziewicz, Bogowicz, Boguszko, Boguta, Bogwiłł, Budziński, Budzyński, Chełchowski, Chociwski, Chomienko, Ciciborski, Ciechanowiecki, Ciechanowski, Ciechański, Czechański, Dambrowski, Damięcki, Dąbrowa, Dąbrowicz, Dąbrowny, Dąbrowski, Dembowicz, Dombrowicz, Dombrowski, Drocieski, Gardliński, Garliński, Giedwiłło, Gimbut, Gimbutowicz, Głodkowski, Głodowski, Głotkowski, Godell, Goleński, Górski, Grodkowski, Gromacki, Gromadzki, Gruhnfeld, Grzywo-Dąbrowski, Gurski, Herburtowski, Jabłoński, Jachimowicz, Jachimowski, Jaczyński, Jakimowicz, Jambramowski, Jankowski, Januszewicz, Januszewski, Januszkowicz, Januszowski, Jarzębiński, Jazdowski, Jeżowski, Józefowicz, Karasiński, Karaś, Karniewski, Karniński, Karniowski, Karniski, Kiszka, Kizimowski, Klimaszewski, Klimaszowski, Kobliński, Kobuszewski, Kobuszowski, Kobyliński, Koc, Kocowski, Kocz, Koczowski, Kognowicki, Koldras, Kołacki, Korniewski, Korolkiewicz, Kosko, Kostecki, Kostka, Kowalik, Krajewski, Laskowski, Lauxmin, Lenkowski, Lepkowski, Łaukszmin, Łebkowski, Łepkowski, Łępkowski, Łoś, Maczeski, Maczyński, Marciszewski, Marczewski, Mazanowicz, Mazonowicz, Miernikiewicz, Miernikowicz, Mikosza, Mikoszewski, Mikszewicz, Milewicz, Młodzianowski, Morawski, Murawski, Napierski, Naykowski, Obidziński, Openkowski, Opęchowski, Pajewski, Pągowski, Płodownicki, Podjaski, Podkowa, Podolec, Porzecki, Porzycki, Proniewicz, Prostyński, Przechocki, Purzycki, Radczenko, Rostek, Rostkowski, Rymejko, Rymejkowicz, Rymeyko, Rymeykowicz, Rzechowski, Secymiński, Seczymiński, Secemiński, Sidorowicz, Siemieński, Sienieński, Sieniński, Sierzputowski, Sierzpowski, Sławczyński, Smolechowski, Strumiłło, Strumiło, Sucymiński, Szczepanowski, Szkotowski, Szostak, Talko, Talmon, Talmontowicz, Tołokoński, Tymowski, Tynowski, Wachowicz, Wałdowski, Wąsowski, Wdzięk, Wdziękoński, Wdziękoński, Więcławski, Zaleski, Zalkowski, Zełkowski, Zgierski, Zgirski, Zielonacki, Żalkowski, Żelkowski, Żelkowski, Żełkowski, Żgierski, Żukowski

Znak graficzny utworzony wg ściśle określonych reguł. Herby postały w środowisku anglo-normańskiego rycerstwa w XII. Początkowo używane tylko przez panujących i rycerstwo, dość szybko zaczęły być używane przez miasta (herby miejskie), instytucje i organizacje (zakony, uniwersytety, gildie, cechy), mieszczan (herb mieszczański) i chłopów (herb chłopski). Herby osób fizycznych mogą być rodowe, dziedziczne lub osobiste, związane np. z urzędem lub funkcją (np koscielną). W Polsce herby rodowe są utożsamiane niesłusznie ze szlachectwem, chociaż znane są liczne herby mieszczańskie a nawet chłopskie z ziem polskich. Najważniejszym elementem herbu jest tarcza, na której znajdują się figury heraldyczne lub mobilia. Tarcza zwieńczona bywa najczęściej hełmem, koroną, klejnotem, labrami oraz dodatkowo płaszczami, trzymaczami, wstęga z zawołaniem lub dewizą itp. W Polsce otoczenie herbu czy kształt tarczy nie były tak istotne jak we Francji czy Anglii, gdzie panowały dokładne zasady heraldyczne.

Herbem mieszczańskim nazywa się z pewnym uproszczeniem herb rodów lub osób nie posiadających szlachectwa. Herby mieszczan spotykane są już u zarania heraldyki, od XIII-XIV w. Początkowo, podobnie jak herby rycerskie, przyjmowane samowolnie, później, ich używanie w większości monarchii podlegało kontroli heroldii, a nadawanie było przywilejem władcy lub jego urzędników. Herby mieszczańskie niekiedy wykształcały się z gmerków, ulegającym heraldyzacji.
Chociaż w historycznej ikonografii spotyka się różnie ukształtowane herby mieszczańskie, to współczesna heraldyka uznaje, że herb mieszczański powinien różnić się od szlacheckiego kilkoma elementami:
- zastosowanie określonego typu hełmu turniejowego, tzw. żabi pysk (niem. Stechhelm)
- brak medalionu na szyi hełmu.
- brak korony hełmowej

(łac.) zielarz

1. Spis i opis herbów, często wraz z rysunkami a także genealogiami rodów
2. Spis rodzin używających danych herbów, często z monografiami rodzin, drzewami genealogicznymi, notami biograficznymi.
3. Katalog monografii rodzin, niekoniecznie herbowych, ale usystematyzowanych genealogicznie, wzbogacony o biogramy, herby, i inne informacje.

Początki heraldyki to wiek XIII kiedy rozpoczęto spisywać herby rycerzy walczących w turniejach. Pierwszym polskim zbiorem typu herbarz jest dzieło Jana Długosza. Do dnia dzisiejszego wydano wiele herbarzy. Większość ograniczała się do kilkudziesięciu spokrewnionych z daną rodziną rodów, ale co najmniej kilkadziesiąt jest obszernych i zbiorczych. Herbarze głównie skupiały się na rodach znanych i szacownych. Trudniej w odnaleźć w nich rody mniej znaczące a takich była przeważająca większość. 90 procent rodów pojawia się w herbarzach jedynie marginalnie. kolejnym problemem związanym z herbarzami to ich zawodność. Początkujący poszukiwacz zazwyczaj polega na tych opracowaniach - jako na słowie drukowanym, podczas gdy wszystkie herbarze zawierają liczne błędy. Nie zmienia to jednak faktu, że warto z nich korzystać i są one podstawowym źródłem wiedzy genealogicznej.

Adam Boniecki, Herbarz polski, t- 1-17+dodatek, Warszawa 1899-1914, reprint drukowany WAiF Warszawa 1965; edycja elektroniczna, oprac. i wyd. Ryszard Jurzak, Bielsko-Biała 2002; reprint WAiF Warszawa 1985. edycja elektroniczna, oprac. i indeks. Marek Jerzy Minakowski, wyd. dr Minakowski Publikacje Elektroniczne Kraków 2002

Nieukończone dzieło genealogii szlachty polskiej, uważane za najobszerniejszy, i najlepiej sprawdzony zbiór drzew rodowych. Zawiera ponad 400.000 osób. Obecne badania wykazują wiele błędów zawartych w herbarzu, mimo to jest ich jednak dużo mniej niż w innych historycznych herbarzach, gdyż autor opierał się wyłącznie na źródłach pisanych i dokumentach. Układ opiera się na nazwiskach i skupia się głównie na historiach rodzin, choć przedstawione są też podobizny herbów. Herbarz obejmuje litery od A – M. Wśród źródeł znajdują się także zniszczone w czasie wojny – np. Metryka Koronna czy księgi trybunalskie. Herbarz Bonieckiego jest niemal jedynym wypisem z tych źródeł.

Jan Piotr Dworzecki-Bohdanowicz, Herbarz Litewski. Herbarz istnieje tylko w rękopisie w Archiwum Wileńskim. Jest to praca oparta na kilkudziesięcioletnim spisywaniu aktów. Autor pracował na stanowisku przez które przewijały się liczne, nieistniejące już dokumenty rodzinne, robił z nich notatki i układał w herbarz. W notach znajdują się niekiedy nigdzie indziej nie figurujące informacje. Herbarz zawiera genealogie ponad 1500 rodzin.

Andrzej Kulikowski. Wielki herbarz rodów polskich, wyd. Świat Książki 2005. Dzieje słynnych rodów, obyczaje rycerstwa i szlachty, anegdoty i ciekawostki. Historia i tradycja zapisane w herbach. Dzieje herbów miast, regionów i państw. Ciekawostki o obyczajach, wierzeniach i przesądach polskiego rycerstwa i szlachty. - Wiele informacji o dawnych przedmiotach codziennego użytku, o broni i narzędziach, które uwiecznione zostały w godłach herbów.

Kasper Niesiecki, Herbarz polski, Lipsk 1841, z dopełnieniem Ignacego Kapicy Milewskiego wydawnictwo Zygmunt Gloger, Kraków 1870. Herbarz zawiera pełny wykaz alfabetyczny. Autor bardzo często początki rodu lokuje w początkach średniowiecza wiele historii rodzinnych wywodzą, często za Długoszem, od rycerzy Lestka, lub innych legendarnych książąt. Typowym przykładem błędu zawartego w takich historiach jest opowieść o pochodzeniu herbu Dunin. Niemniej jednak późniejsze lata obfitują w wiele cennych informacji wzbogaconych dodatkowo przez Ignacego Kapicę Milewskiego wieloma dopiskami.

Kazimierz Pułaski, Kronika polskich rodów szlacheckich Podola, Wołynia i Ukrainy, Księgarnia Feliksa Westa, Brody 1911. Monografie tych gałęzi kilkudziesięciu rodzin które związały z terenami wschodniej Polski (w rozumieniu przedrozbiorowym). Informacje są szczególnie cenne z racji na trudny dostęp do archiwów ukraińskich i białoruskich.

Jerzy Łempicki - Herbarz Mazowiecki, Heroldium, Poznań . Współczesna praca zawierająca bardzo sumienne monografie rodzin. Herbarz jest wcióż w opracowaniu. Drukowane tomy zawierają obszar kilkunastu parafii z terenu Mazowsza

Najbardziej znane polskie herbarze:

• Marcin Bielski, Herby Polskie, Poznań 1705
• Adam Boniecki, Poczet rodów w Wielkiem Księstwie Litewskiem w XV i XVI wieku. wyd. 1887
• Adam Boniecki, Herbarz polski, t- 1-17+dodatek, Warszawa 1899-1914, reprint drukowany WAiF Warszawa 1965; edycja elektroniczna, oprac. i wyd. Ryszard Jurzak, Bielsko-Biała 2002; reprint WAiF Warszawa 1985. edycja elektroniczna, oprac. i indeks. Marek Jerzy Minakowski, wyd. dr Minakowski Publikacje Elektroniczne Kraków 2002; opis
• Jerzy Sewer Dunin-Borkowski, Almanach błękitny. Genealogie żyjących rodów polskich, Lwów 1908.
• Jerzy Sewer Dunin-Borkowski, Rocznik szlachty polskiej, Lwów 1881.
• Kodeks z Bergshammar (rola herbowa), II poł. XVw (70 polskich herbów)
• Ks. Benedykt Chmielowski Zbiór krótki herbów polskich, oraz wsławionych cnotą i naukami Polaków – Warszawa, 1763.
• Jan Karol Dachnowski, Herbarz szlachty Prus Królewskich z XVII w., Kórnik 1995.
• Jan Karol Dachnowski Poczet możnego rycerstwa polskiego ok. 1634
• Jan Długosz, Insignia seu clenodia incliti Regni, koniec XVw.
• Jan Piotr Dworzecki-Bohdanowicz, Herbarz Litewski opis
• Stanisław Dziadulewicz Herbarz rodów tatarskich w Polsce – Wilno 1929 (reprint WAiF. Warszawa 1986)
• Tadeusz Gajl Herbarz Polski od Średniowiecza do XX wieku - L&L, Gdańsk 2007
• Tadeusz Gajl Herby szlacheckie Polski porozbiorowej – Pozkal 2005
• Tadeusz Gajl Herby szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodów – Białystok 2003
• Tadeusz Gajl Polskie rody szlacheckie i ich herby – Białystok 2000
• Piotr Gałkowski, Genealogia ziemiaństwa ziemi dobrzyńskiej XIX-XX wieku (do 1939), Rypin 1997.
• Konrad Gruneberg, Herbarz rycerstwa i mieszczan Konstancji, wyd. 1483 (2 polskie herby)
• Sławomir Górzyński, Jerzy Kochanowski Herby szlachty polskiej – Warszawa 1990
• Claes Heinen, Herbarz Flamandzki, wyd. 1370-1395 (25 polskich herbów)
• Claes Heinen, herbarz z Bellenville, wyd. 1360-1400 (22 herby polskie)
• Ryszard Jurzak Genealogia dynastyczna Internet
• Almanach szlachecki, pod redakcją S. Starykoń-Kasprzyckiego - Warszawa 1939 (nieukończony)
• dr Stefan J. Starykoń Kasprzycki - "Polska Encyklopedia Szlachecka", t. 1-12 - Warszawa 1936-1939.
• Ks. Wojciech Wiiuk Kojałowicz S. J. Herbarz szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego zwany Nomenclator – Kraków 1897
• Szymon Konarski, Szlachta kalwińska w Polsce - Warszawa 1936
• Ludwik Korwin, Ormiańskie rodziny szlacheckie, Kraków 1934
• Adam Amilkar Kosiński Przewodnik heraldyczny: Monografie kilkudziesięciu znakomitych rodzin, spis rodzin senatorskich i tytuły honorowe posiadających – Wł. L. Anczyc i Sp., Kraków 1877
• Stanisław Kazimierz Kossakowski - Monografie historyczno-genealogiczne niektórych rodzin polskich T.1-3
• Adam Kromer. Mały Herbarz Adama Kromera i przyjaciół
• Sylwester Korwin Kruczkowski, "Forum Nobilium...", Lwów 1935
• Andrzej Kulikowski. Wielki herbarz rodów polskich, wyd. Świat Książki 2005, opis
• Ewaryst Andrzej Kuropatnicki, Wiadomości o klejnocie szlachekim oraz herbach ..., Michał Groll, Warszawa 1789
• Klas Lackschewitz, Andrzej Prus-Niewiadomski, Tomasz Lecznewski, Wolf br. von Buchholtz, Genealogien kurlandisch-ritterschaftlicher Geschlechter, Kurlandiche Ritterschaft 2004
• Jean Lefevre de Saint Remy, Herbarz Złotego Runa, wyd. Burgundia ok. 1435 (53 polskie herby)
• Tomasz Lenczewski, Genealogia rodów utytułowanych
• Zbigniew Leszczyc Herby szlachty polskiej – Lwów 1908, reprint: Londyn 1990 w opr. M.Paszkiewicza i J.Kulczyckiego
• Jerzy Łempicki - Herbarz Mazowiecki, Heroldium, Poznań opis
• Łętowski Ludwik - Katalog biskupów, prałatów i kanoników krakowskich, t. 1-4, Drukarnia UJ, 1852
• Ignacy Kapica Milewski Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego, dopełnienie Niesieckiego, wyd. Z. Gloger Kraków, 1870.
• Marek Jerzy Minakowski "Ci wielcy Polacy to nasza rodzina" Kraków 2007
• Marek Jerzy Minakowski Potomkowie posłów Sejmu Czteroletniego, Internet
• Ks. Kasper Niesiecki, Herbarz polski, Lipsk 1841, z dopełnieniem Ignacego Kapicy Milewskiego wydawnictwo Zygmunt Gloger, Kraków 1870. opis
• Ks. Kacper Niesiecki Herby i familie rycerskie tak w Koronie jako y w Wielkim Xiestwie Litewskim – Lwów, 1728.
• Ks. Kacper Niesiecki Korona polska – Lwów, 1728-1743.
• autor nieznany, Fryz heraldyczny z kaplicy św. Jakuba w Lądzie, powstanie 1357-1372 (renowacja w XVIIIw) (21 polskich herbów) (opis)
• autor nieznany, Herbarz Arsenalski (redakcja Klejnotów Długosza), wyd. ok. 1535-55 (118 herbów)
• autor nieznany, Kronika Soboru w Konstancji, wyd. 1483 Augsburg (17 polskich herbów)
• autor nieznany, Legenda o św. Jadwidze, wyd. ok. 1353 (8 polskich herbów) (opis)
• autor nieznany, Księga bractwa św. Krzysztofa na Arlbergu, redakcja polskich partii: 1397 i 1414-1418 (12 polskich herbów)
• Szymon Okolski Orbis Polonus – Kraków, 1641-1643. V. 1-3.
• Juliusz Karol Ostrowski Księga herbowa rodów polskich, Warszawa 1897.
• Juliusz Karol Ostrowski Tablice odmian herbowych – nakł. Juliusz hr. Ostrowski – Warszawa 1909
• Bartosz Paprocki Gniazdo cnoty – Kraków, 1578. (okładka)
• Bartosz Paprocki Herby rycerstwa polskiego – Kraków, 1584, przedruk 1858
• Nikołaj Pawliszczew, Herbarz rodzin szlacheckich Królestwa Polskiego najwyżej zatwierdzony, t. 1-2. - Warszawa 1853
• Herbarz szlachty prwincyi witebskiej, red. Franciszek Piekosiński, "Herold Polski", drukarni Czasu, Kraków 1899, także: reprint Poznań 1998, Wydawnictwo "Heroldium"
• Wacław Potocki Poczet herbów szlachty Korony Polskiey i Wielkiego Xsięstwa Litewskiego – Krakow, 1696.
• Przemysław Pragert, Herbarz szlachty kaszubskiej, Gdańsk 2005
• Adam. A. Pszczółkowski, Szlachta Mazowiecka, Internet
• Władysław Pulnarowicz Rycerstwo Polskie Podkarpacia – Przemyśl 1937
• Kazimierz Pułaski, Kronika polskich rodów szlacheckich Podola, Wołynia i Ukrainy, Księgarnia Feliksa Westa, Brody 1911 opis
• Mikołaj Rej "Zwierzyniec", wyd. 1561, (64 herbów polskich - drzeworyty)
• Herbarz szlachty śląskiej, wyd Videograf II Katowice 2002
• Antoni Swach Herby Polskie - Poznań, 1705
• Józef Szymański Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku Warszawa 2001
• Józef Szymański Herbarz średniowiecznego rycerstwa polskiego – Warszawa PWN 1993
• Seweryn hrabia Uruski Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. 1-15 – Warszawa 1904-1938.
• Wojciech Wielądko, Heraldyka, czyli opisanie herbów w jakim który jest kształcie oraz familie rodowitej szlachty polskiej i W. Ks. Litewskiego z ich herbami, t. 1-5 - Warszawa 1792-1798.
• Wilczyński J.K., Herbarz starodawnej szlachty podług Heraldyków polskich z dopełnieniem do czasów obecnych, Paryż, ok. 1860
• Andrzej Brzezina Winiarski Herby Szlachty Rzeczypospolitej, Wydawnictwo De Facto, Warszawa 2006;
• Wiktor Wittyg, Stanisław Dziadulewicz Nieznana szlachta polska i jej herby – Kraków 1908
• Leszek Zalewski, Szlachta ziemi liwskiej, Warszawa 2005
• Alfred Znamierowski, Herbarz rodowy, Świat Książki, Warszawa 2004.
• Teodor Żychliński, Kronika żałobna rodzin wielkopolskich ..., Poznań 1877
• Teodor Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, Poznań, 1879-1908

Staropolski herb szlachecki znany jedynie z ikonografii. Nazwa pochodzi niewątpliwie od imienia Herburt. Występuje na pieczęciach Elryka z Fulsztyna i Herborda z Fulsztyna w 1288 i 1295 r. [Piekosiński "Pieczęcie polskie" i.in.]

Rodziny należące do herbu: Chełmowski, Dobromilski, Falsztyn, Fulstein lub Fulsztyn lub Fulsztyński, Gerberski, Hejbowicz, Helman, Herbortowski, Herburt, Hewell, Heybowicz, Katyna, Kozieka, Kozika, Koziełł, Lewgowd, Milatowskic, Nicz, Nosicki, Nowicki, Odnowski, Ponyrko, Powęzowski, Rymgayłowicz, Wismułowicz, Wisnarzewski, Zyniew

W heraldyce polskiej rzadko występowały herby dzielone. Kilka przykładów to:

• Godziemba-Szreniawa: Węgleński
• Jastrzębiec-Ogończyk: Maluski
• Jastrzębiec-Szreniawa: Czerniawski
• Jelita I-Topór: Krasieński
• Korab I-Przeginia: Kryński
• Kościesza-Śreniawa: Kozaryn
• Kotwicz-Łada: Bartoszewicz
• Kuszaba-Lis: Bronowski
• Leliwa-Ostoja: Czapiewski
• Leszczyc-Nałęcz: Bączkowski
• Poraj-Jasieńczyk: Jabłoński
• Tępa Podkowa-Topór: Janiszewski

Istnieje kilka herbów rycerskich znanych jedynie z wizerunków lecz bez utożsamionej nazwy. Oto przykłady:
W polu półróża półlilia. Występuje w Trzcianie k. Bochni na chrzcielnicy.
W polu półtoczenica z dwoma skosami wewnątrz zwieńczona krzyżykiem łacińskim. Występuje na okuciu drzwi do zakrystii w Bolechowicach k. Krakowa.
W polu w toczenicy krzyż równoramienny. Występuje na chrzcielnicy w Wolanowie k. Radomia.
W polu podkowa barkiem do góry. Znany z chrzcielnicy w Wolanowie k. Radomia.
W polu krzyż egipski u podstawy być może rozdarty. Na ramionach dwie kulki. Występuje na chrzcielnicy w Łącku k. Nowego Sącza.

Niektóre herby są puste - tzn nie mają żadnych mobiliów na całej lub przynajmniej na części tarczy

Znajdź herby puste

Rodziny należące do herbu: Hutor, Hutorowicz, Rohaczewski, Symonowski

Rodziny należące do herbu: Korytyński

Wężyk