Biuro poszukiwań genealogicznych



ynamiczny Herbarz Rodzin Polskich oferuje zarówno poszukiwania profesjonalne jak i bezpłatne, otwarte z wykorzystaniem specjalnie dla Państwa przygotowanych funkcji. Najlepsze rezultaty daje połączenie tych metod.
Herbarz jest działalnością niekomercyjną. Wszelkie pracownie, w tym również biuro poszukiwań to koordynacja działań specjalistów, którzy z nami współpracują. Herbarz nie czerpie z tego zysku.



Ogłoszenie, Internet - poszukiwanie bierne

"działanie typowe - minimalny efekt"


iele osób ogranicza swoje poszukiwania do biernego przeszukiwania Internetu za pomocą np. Google, zostawiając na różnych forach ogłoszenia. Oczywiście u nas też można z tego skorzystać (ogłoszenia) jednak z doświadczenia wiemy, że ta forma nie daje niemal żadnych rezultatów. Nasze forum jest tutaj trochę bardziej efektywne niż inne z racji na udział ekspertów, jednak te metody raczej nie pomogą odkryć nic nadzwyczajnego.

Zachęć innych - forma aktywna, bezpłatna

"możesz zrobić więcej"


est tu prosta zasada: "Im więcej powiesz tym więcej usłyszysz". W tym celu przygotowaliśmy Biblioteki ( specjalnie zorganizowane Forum). Wykorzystaj je do sporządzenia not o ludziach i miejscach z Twojej rodziny. Noty te można łączyć z innymi, a także bazą wiedzy, wciąż rozbudowywaną przez redakcję. Całość jest absolutnie bezpłatna. Do swoich not możesz wstawiać linki do haseł w słowniku, lokalizacji a nawet przepisów kulinarnych. (Leksykon, Mapa) więcej o tym sposobie.

Poszukiwania archiwalne

"to wszystko gdzieś jest - trzeba tylko znaleźć"


poszukiwania genealogiczneoszukiwania w oparciu o archiwa państwowe, parafialne, biblioteczne, zapiski szkół, klasztorne, księgi grodzkie, akta sądowe itp. Mamy współpracowników w wielu miastach w Polsce i na Kresach. Dzięki temu koszty są obniżone do minimum, Wiele materiałów mamy zdygitalizowanych - co jeszze bardziej obniża koszty.
Szczególnie trudne są poszukiwania w Archiwach Ukrainy, Wołynia, Podola, Białorusi, Litwy, ale działamy na terenie całego naszego dawnego kraju. Większość ksiąg metrykalnych znajduje się w niewłaściwych miejscach. Dzięki spisom wykonywanym latami wiem często gdzie ich szukać. Prowadzimy badania materiałów z sądów szlacheckich - które zatwierdzały pochodzenie i gromadziły odpisy dokumentów. Kolejnym źródłem są materiały takie jak Tabula Krajowa, spisy mieszkańców, spisy własności danego terenu, zestawienia spraw sądowych ziemskich. Inna grupa danych to schematyzmy duchowieństwa, administracji, dokumenty wewnętrzne klasztorów, szkół, kolei, wojska, instytucji skarbowych, spisy powstańców (np. archiwum Eligiusza Kozłowskiego wzbogacone o zbiory lwowskie i wileńskie). W czasach przedrozbiorowych posługujemy się spisami podatkowymi (np. tzw podymnego), księgami grodzkimi, sprawami karnymi, spisami elektorów itp. Jako jedyni w Polsce badania genealogiczne poszerzamy o wyciągi z pamiętników (również wielu nieopublikowanych do tej pory). Umiemy czytać stare druki pisane ręcznie po łacinie, gotykiem czy cyrlicą. Współpracujemy z całym "sztabem" osób, które np. potrafią zniszczone stare dokumenty naprawiać a nawet z pisma grafologicznie nakreślić pewne rysy charakteru (tylko metody naukowe). Bardzo cenne są też znajomości w archiwach na wschodzie. Znamy także lokalizacje różnych interesujących zbiorów dokumentów inne nie w zbiorach państwowych, posiadamy dostęp do kilku niewydanych herbarzy.
Spisy szlachty tego, czy owego rejonu, księgi parafialne - którymi posługują się różne biura genealogiczne - to na prawdę niewielki czubek wielkiej góry.

UWAGA - NOWOŚĆ ! - Udostępniamy kontakt bezpośredni z naszymi współpracownikami w Polsce i na Kresach. Mogą oni w Waszym imieniu pójść do danego archiwum - lub wykonać inną potrzebną na miejscu pracę.

Oczywiście, możemy też sami zająć się zbadaniem gdzie skierować dalsze poszukiwania przeszłości Waszej rodziny. Poszukiwania, lub jakiś większy ich etap można zakończyć przygotowaniem i wydaniem rodowodu rodzinnego w formie drukowanej, wraz z licznymi prezentacjami.

Kontakt - formularz pytania


Zachęć innych jeszcze bardziej - budowa strony rodzinnej

"PPPP - profesjonalna prosta pełna pomoc"


amówienie zbudowania strony w pewnym momencie staje się koniecznością. Nasz system łączenia informacji stwarza możliwość budowy zupełnie prywatnej strony będącej jednocześnie w sieci opracowania całości polskiej genealogii. Nie może Cię tu zabraknąć! Jednocześnie otrzymujesz do dyspozycji narzędzia które pzwalają Ci zorganizować wielkie grupy materiału, nauczą cię poprawności naukowej, zapewnią kontakt z rodziną rozproszoną na całym świecie, zachęcą do współpracy nieznane Ci osoby. Od budowy strony najlepiej zacząć pasję genealogiczną, ale nigdy nie jest na to za późno. Strona taka może powstać też jako rodzaj indeksu dla dotychczas zebranych materiałów w Bibliotece (Forum). Strona taka jest wykonana bardzo tanio przez techniczną grupę w redakcji Herbarza.
Przykład strony rodzinne - strona Sołtanów

Kwerenda zasobów i bibliotek Herbarza

"Największa w Polsce baza wtórna"


okonujemy pełnej kwerendy materiałów zgromadzonych przez redakcję w ciągu kilkudziesięciu lat prac. Są to bazy cyfrowe, papierowe, zbiory dokumentów, publikacji, informacje nadesłane i in. To znacznie więcej niż można znaleźć online, nasze zasoby to kilkadziesiąt tysięcy zestawień, list, książek, opracowań prywatnych ludzi którzy czasem już odeszli. Sama baza cyfrowa to absolutnie największa taka baza w Polsce. Wypisujemy wszystkie znane wystąpienia o osobach danego nazwiska wraz z informacją i połączeniami genealogicznymi. Oprócz listy daje to pojęcie o historii rodziny (lub rodzin) istniejących gałęziach, miejscach, gniazdach rodowych, herbach, często występujących imionach, tradycji zawodowej, religii, związkach z innymi rodzinami itp. Pomaga to bardzo w poszukiwaniach archiwalnych. Ten etap jest nieodzowny każdemu przygotowującemu się do dalszych poszukiwań. Tworzenie strony może zaowocować zgromadzeniem grupy zainteresowanej historią danej rodziny i dzięki temu można się podzielić kosztami badań trudniejszych poszukiwań archiwalnych.
Kontakt

Poszukiwania wyjazdowe

"Papier to tylko papier - a jak było na prawdę?"


odczas opracowania monografii rodzin, lub miejscowości należy często metodą detektywistyczną rozpocząć poszukiwania w terenie. Oznacza to nie tylko archiwa. Zbierane są np. nagrobki często pokryte już lasem (fot.), ukryte za szafami w zakrystiach epitafia, ruiny dworków, kaplic (fot.), zdjęcia lub dokumenty pochowane na strychach rodzin. itp. Wyjazdy takie zawsze przynoszą jakieś ciekawe znaleziska, chociażby w w formie ilustracji. Podczas poszukiwań genealogicznych organizujemy takie wyjazdy w których można wziąć udział odwiedzając strony rodzinne przodków. Podczas wyjazdów zawsze dokonuje się niesamowitych odkryć.
Organizacja wyjazdów



       Jak pracuje biuro poszukiwań?

Rohatyń, spotkania z mieszkańcamiiuro poszukiwań genealogicznych grupuje ludzi z całej Polski. Dla Państwa będą pracować więc w danej chwili te osoby, którym najłatwiej znaleźć materiały, dokumenty, i które najlepiej znają się na danym typie dokumentów, archiwów. Posiadamy kontakt z osobami w wielu archiwach kresowych, ukraińskich, białoruskich, litewskich, łotewskich, wiele z nich tam pracuje a współpraca z nimi okazała się już rzetelna. Każdy projekt jest koordynowany przez kogoś z redakcji Herbarza. Korzystamy przy tym ze wszystkich udogodnień w postaci cyfrowych baz, automatycznych wewnętrznych wyszukiwań, oraz z zalet jakie daje praca w Internecie.

Jakie macie źródła?

ateriały nasze składają się z trzech grup. Pierwsza to publikacje, nieraz trudno dostępne nawet w bibliotekach. Nasz księgozbiór składa się z kilkuset pozycji drukiem i kilku tysięcy publikacji zdygitalizowanych. Są to również czasopisma, pamiętniki, spisy. Grupa ta jest uzupełniana przez bazy internetowe. Drugą grupę stanowią materiały nadesłane przez wielu prywatnych genealogów. Materiały - najczęściej amatorskie - podlegają oczywiście weryfikacji - jednak z reguły są to świetnie i z dużym profesjonalizmem przygotowywane zbiory gromadzone przez lata. Jest to nasze powiększające się wciąż archiwum. Trzecia grupa to materiały archiwalne do których docieramy. To oczywiście największa grupa materiałów. Dotarcie odczytanie i analiza wymagają nieraz bardzo specjalistycznej wiedzy. Stąd przy takich pracach wymagane jest doświadczenie, fachowe przygotowanie a także wzajemne wsparcie w grupie.

Efektywność

rafika poniżej przedstawia efektywność różnych form poszukiwań stosowanych w genealogii. Choć są to wartości umowne to jednak oddają stan faktyczny. Opiera się to głównie na wielkości zbioru informacji. Większość osób poprzestaje na przeszukiwaniu Internetu, dawaniu ogłoszeń na forach, zadawaniu pobieżnych pytań kilku profesjonalnym genealogom, oraz na odwiedzeniu kilku parafii. Z reguły badania takie utykają na początku XIX wieku, dalej wyprowadza się znalezioną u Bonieckiego czy Niesieckiego linię jednej rodziny, która w fantastycznych kształtach kończy się aż na jakimś woju Lestka albo na rzekomym rzymskim oficerze w służbie Karola Wielkiego. Niestety w ten sposób działa też wiele firm genealogicznych. Opracowują piękne wykresy, drukują na czerpanym papierze herby i zamawiają sygnety u grawerów. Szkoda że wiele z tych opracowanych linii rodzinnych jest po prostu nieprawdziwa. Poniższa grafika przestawia skuteczność dobrze prowadzonych badań w każdym z zakresów. Współpraca z nami przechodzi każdy z etapów coraz bardziej pogłębiając wiedzą i wykorzystując po drodze wszelkie zalety każdej z metod.

Efektywność metodo genealogicznych



Wyniki końcowe


reguły w czasie prac powstają następujące materiały, lub zdarzenia.
  • Strona rodzinna + forum - zob poniżej.
  • Publikacja na temat rodziny - zob wydawnictwo
  • Zbiór dokumentów, kserokopie materiałów, opisane krytycznie.
  • Zbiór ikonograficzny dot. rodziny, miejsc zamieszkiwania, dokonań, wydarzeń
  • Publikacja typu "saga rodzinna" - bardziej beletrystyczne opowiadania w oparciu o historię rodziny.
  • Zjazd rodzinny, wyjazd do miejsc rodzinnych. - zob. organizacja wyjazdów
  • Portrety antenatów - zob. pracowania portretów
  • Pięknie opracowane drzewo genealogiczne - formaty i materiały dowolne.
biuro poszukiwań genealogicznych - wydruk
22-metrowe drzewo genealogiczne przygotowane przez Herbarz
prezentacja w Małopolskim Towarzystwie Genealogicznym




Jak wygląda Wielka Strona rodziny?

Stronę genealogiczną danej rodziny traktujemy jako stronę główną. Strony są dynamiczne, rozszerzane i aktualizowane wciąż, jako że jesteśmy Herbarzem Dynamicznym. Jest to punkt wyjścia dla pełnego opracowania rodziny. Do zamówionej strony możesz dodać własnoręcznie wiele informacji a potem je korygować. (Stronę rodzinną możesz budować bez zamawiania strony głównej (absolutnie za darmo). Z tych materiałów generowanych jest potem wiele pod-stron automatycznie na podstawie słów kluczowych, dzięki czemu np. opowiadanie jest jednocześnie rozszerzeniem strony rodzinnej jak też częścią całego zbioru opowiadań. Poniżej schemat publikacji rodzinnej.

  1. Strona główna nazwiska
    • Herby - wizerunki, krótki opis i linki do rozszerzające informacje w Leksykonie
    • Opisanie rodziny - krótki - link rozszerzający do Artykuł (artykułów) w Słowniku Biograficznym i bazie artykułów
    • Genealogia danej rodziny - drzewa potomków, dążymy do scalenia genealogii
      • Rodziny podzielone na grupy wg. herbu, następnie bez ustalonego herbu i wreszcie osoby pojedyncze. Przy każdej osobie mogą być linki do zdjęć, not biograficznych, nagrobków, opowiadań itp, oraz źródła
  2. Strony generowane automatycznie na podstawie słów kluczowych danej rodziny
    • Noty biograficzne
    • Zdjęcia
    • Artykuły inne, opowiadania, dyskusje
    • Forum rodzinne, księga gości, itp.
  3. Strony pomocnicze (do nich mogą odnosić się linki w artykułach, opisach itp)
    • Leksykon
    • Lokalizator miejsc
    • Bibliografia
  4. Strony specjalne rodziny (można stworzyć dowolne strony jakie są potrzebne) np.:
    • Fundacje rodzinne
    • Wielki klasyczny opis w specjalnej szacie graficznej
    • Saga rodzinna
    • Ordery i odznaczenia
    • Zamówienia wydruków, obrazów, z drzewami genealogicznymi rodziny, publikacji rodzinnej itp.
    • Drzewa przodków dla konkretnych osób
    • Graficzne przedstawienia koligacji ze znanymi osobami z historii
    • Statystyki imion, tytułów, funkcji, publikacji, żon, miejsc, koligacji...
    • itp, itd.
  5. Wydawnictwo papierowe Zobacz jakie mamy możliwości wydawnicze



Odpowiedzi na pytania

* Jak opracować wypis przodków?
Wykaz przodków najlepiej sporządzać pokoleniami nadając każdemu mężczyźnie numer dwa razy większy od jego dziecka a każdej kobiecie o jeden większy od męża. W wyższych pokolenia numery nieznanych osób po prostu opuszczamy. Do każdej osoby należy dopisać informacje szczegółowe, przede wszystkim znane daty, miejsca, zawody, funkcje, herby. Przykład:

Pokolenie I
1. Marek Abecadłowski

Pokolenie II
2. Jan Abecadłowski
3. Julia Berneńczyk

Pokoelnie III
4. Krzysztof Abecadłowski
5. Zofia Cedrowska
6. Zygmunt Berneńczyk
7. Barbara Dalewicka

Pokolenie IV
12. Jan Berneńczyk
13. Maria Emulowska
15. Felicja Felicjanowska

Pokolenie V
30. Dariusz Felicjanowski


* Czy przy opracowaniu strony mogę dostać tylko swojej rodziny?
Jeśli zdarzy się taka sytuacja, że wśród znanych przodków występuje ktoś istniejący w naszej bazie to oczywiście nie ma problemu. Jednak nie należy oczekiwać cudów. Prędzej czy później stronę rodzinną będzie trzeba i tak poszerzyć o inne linie. Zachęcamy więc do publikowania i opracowywania pełnych stron rodzin danego nazwiska co poszerza wiedzę nas wszystkich i wielu osobom przynosi korzyść. Dzięki temu tworzymy wielką sieć jednej wspólnej rodziny Polaków.

* Jaki jest koszt poszukiwań genealogicznych?
To pytanie zadawane jest bardzo często bez podania jakiejkolwiek informacji o zakresie, o tym co już jest znane, o regionie poszukiwań itp. Odpowiedź na to pytanie jest w takiej sytuacji niemożliwa - lub może brzmieć od 10 do 10,000 zł. Prawda że to żadna odpowiedź? Dlaczego tak jest, że trudno to określić? Poszukiwanie korzeni tylko z grubsza można zacząć od automatycznego przeczesania baz. Nikt na świecie nie ma kompletnych baz, nawet w ułamku procenta. Poszukiwania historii naszej rodziny musimy prowadzić w konkretnych archiwach, robiąc wyjazdy do miejscowości w których żyli przodkowie, nawiązują kontakty z dalekimi krewnymi. Niekiedy materiały są w archiwum "za rogiem" ale niekiedy ksiąg nie ma, albo żeby do nich dotrzeć trzeba odszukać miejsce w którym są w innym państwie - np. Białorusi. O ile dotarcie do danych w pobliskim archiwum - gdzie są dobrze skatalogowane to godzina pracy, o tyle odnalezienie odpowiedniej księgi "gdzieś na wschodzie" może oznaczać rok poszukiwań. Dlatego zadając pytanie "ile kosztują poszukiwania genealogiczne" nie otrzymamy sensownej odpowiedzi
Ze strony Herbarza możemy jednak dać odpowiedź inną: Nasze poszukiwania są bardzo efektywne (oszczędne) gdyż stosujemy alternatywne, opracowane przez nas metody, mamy niezwykle duże cyfrowe bazy danych pomagające w poszukiwaniach. Koszt pracy genealogów jest u nas niski w porównaniu z "biurami genealogicznymi", gdyż często możemy badania łączyć, co minimalizuje koszty. Wiele pracy - dzięki umieszczeniu w Internecie, na Forum, stronie rodzinnej - można wykonać samemu, a więc również odpada kolejny koszt. Z tego powodu współpraca z Herbarzem jest efektywniejsza i tańsza niż u wszystkich innych. Zaznaczyć też trzeba, że dla Herbarza pracują, oprócz wolontariusz najlepsi genealodzy w kraju. To prawdziwa elita.

* Jakie koszty trzeba podejmować - proszę o przykłady?
Typowe działania podejmowane podczas poszukiwań to np.:
  • odnalezienie zapisu w księdze metrykalnej - godzina pracy 40-70 zł (zazwyczaj wystarczy 2-3 godziny)
  • odnalezienie zapisu w księgach metrykalnych na wschodzie - godzina pracy 40-70 ale potrzeba zazwyczaj więcej czasu
  • odnalezienie nagrobka na wschodzie - z racji na częste wyjazdy osób z Herbarza takie działanie podejmowane jest przy okazji i może kosztować ok. 100-200zł
  • odnalezienie informacji o osobie, o której wiemy że żyła w danej wsi, ale nie wiem gdzie się urodziła - jeśli mamy jakieś dokumenty - np. zgonu, może to być kilka godzin, jeśli nie trzeba przeszukać wiele ksiąg i nie ma gwarancji że się znajdzie - praca może trwać kilka dni, lub kilka lat - w Herbarzu ustalamy zazwyczaj maksymalny budżet miesięczny takich prac w zależności od możliwości.
  • wyjazdy do miejsc życia przodków - organizujemy takowe na wschód a także zjazdy rodzinne dla Polonii - koszt na osobę - kilkaset złotych.
  • przeszukiwanie baz - budowa strony rodzinnej na tej podstawie - 50-800zł w zależności od ilości materiału do opracowania (im bardziej popularne nazwisko tym więcej danych)
  • prowadzenie forum rodzinnego, wstawianie gotowych opracowań, prowadzenie archiwum rodzinnych zdjęć, tworzenie publikacji na podstawie opowiadań - za darmo (lub koszt jedynie justacji technicznej)
  • wydruk rodzinnej sagi, książki o rodzinie, wyciągu z badań - koszty zależne od jakości wydruku i nakładu - od 30-600 zł za egzemplarz.

* Co jest wymagane żeby cofnąć się o chociaż parę pokoleń przy poszukiwaniach?
Przede wszystkim trzeba mieć punkt zaczepienia - czyli np. informacje o miejscach urodzenia, zgonu, ślubu najstarszych przodków. W zależności gdzie oni żyli odnalezienie kolejnych informacji w XIX, XVIII wieku będzie stosunkowo łatwe. Łatwiejsze będzie w przypadku rodzin szlacheckich - dla których certyfikaty szlachectwa często zawierają opis kilku pokoleń wstecz - prowadzą niekiedy aż do XVI wieku - odnalezienie takiego ceryfikatu jednak może nie być łatwe. Typowe herbarze - nawet te najobszerniejsze opisują jedynie pewien procent rodzin, wiele jest niemal zupełnie nieznanych herbarzom. Dalsze badania mogą być prowadzone na postawie innego typu ksiąg - np. sądowych, jednak potrzebna tu już jest specjalistyczna wiedza, znajomość łaciny, rosyjskiego lub niemieckiego, wprawa w odczytywaniu pisma ręcznego, niekiedy "gotyku" i przede wszystkim znajomość terminów, zjawisk historycznych. Dobrym przykładem są tutaj Teki Dworzaczka sięgające XVI wieku. Te teki to bardzp rzadki przykład zdygitalizowania takich materiałów. W większości są one w archiwach, nawet źle opisane.

* Co to jest kwerenda? Czego ona dotyczy?
Kwerenda publikacji to zebranie wszystkich informacji o danej rodzinie do jakiej mamy dostęp. Składają się na to bazy cyfrowe (w tym informacje napływające od osób prywatnych, nigdy wcześniej nie publikowane), oraz publikacje papierowe typu herbarze, pamiętniki, słowniki do których mamy dostęp. Korzystamy też z Internetu mając opracowane dojścia do danych nie wykazywanych w wyszukiwarkach. Jest też trochę danych z parafii i archiwów. Otrzymane wyniki łączymy w gałęzie stosując wiedzę i doświadczenie genealogiczne. Nie wyobrażamy sobie prac archiwalnych bez dokonania prędzej czy później takiej kwerendy. Na jej podstawie zdobywa się zarys, często bardzo wyraźny głównych rodzin, drzew, gałęzi rodowych, miejsc występowania, koligacji, herbów itp. Kwerenda daje odpowiedź na podstawowe pytanie: "Czy na prawdę nikt do tej pory nie znalazł więcej informacji o mojej rodzinie?"

* Czy to są metody naukowe?
Oczywiście. W myśl zasady 80/20 (80% efektów powstaje poprzez 20% nakładu pracy) świadomie w pierwszym etapie nie dopracowujemy każdego szczegółu. Dzięki temu możemy opracować 5 razy więcej materiału. Jednak materiał nie jest pozbawiony możliwości korekty. Kilkakrotnie większa ilość operacji powoduje że materiał "sam się organizuje" i likwiduje błędy poprzez krzyżowanie informacji. Umożliwienie wielu osobom współpracy nad materiałem powoduje że efekt jest jeszcze szerszy, jeszcze dokładniejszy i osiągnięty jeszcze prostszymi metodami. Zasada 80/20 jest nowoczesną zasadą biznesową mającą jednak zastosowanie w ogromnej ilości aspektów. Dzięki jej zastosowaniu mamy lepsze efekty niż typowe badania pojedynczych naukowców lub firm opierających się na pracy pojedynczych osób. I co więcej - dużo tańsze.

* Czy możecie odnaleźć certyfikat mojego pradziadka?
Niestety najprawdopodobniej nie. Jeśli brak jest dokładnych danych to nie będziemy oszukiwać że coś znajdziemy. Przeczesanie na ślepo setek archiwów w wielu krajach może zająć lata i nie przynieść oczekiwanego rezultatu. To najczęstsza metody wyzysku osób które pobierają ogromne gaże za ... brak efektów. Owszem czasem jest możliwe znalezienie, jednak badania genealogii powinny przebiegać wielotorowo, jeśli mają być skuteczne. Technika poszła do przodu przez ostatnie 10 lat i trzeba umieć ją wykorzystać.Co do certyfikatu pradziadka należy się raczej nastawić na przypadkowe odkrycia a nie ograniczać się do jednej bardzo wąskiej ścieżki. Poszukiwanie certyfikatu w "stogu siana" nie jest oszczędne. To metody pracy z XIX wieku. To niekiedy ogromny koszt (zależny od poświęconego czasu) a efekty niewielkie. Dlatego bardzo niechętnie podejmujemy tego typu ograniczone badania. Od czasu zbudowania herbarza jednak już wiele osób otrzymało kopie nieznanych im dokumentów będące w posiadaniu wcześniej nieznanych im dalekich krewnych, czy zgromadzone w nieopisanych zasobach archiwalnych.

* Jakie formaty danych stosować przy zapisie?

Zobaczy informacje szczegółowe na stronie - zasady formatowania danych, skróty

* Mam inny problem
Odpowiedzie na wiele pytań znajdziesz w dziale Biblioteki Porady i pytania. A jeśli nie, to umieść tam swoje pytanie.